[pers] Skelet in scheepswrak via DNA geïdentificeerd

[http://www.nu.nl/news/1204153/83/Skelet_in_scheepswrak_via_DNA_ge%EFdentifi
ceerd.html]

Skelet in scheepswrak via DNA geïdentificeerd
Uitgegeven: 22 augustus 2007 15:44
Laatst gewijzigd: 22 augustus 2007 15:45

LELYSTAD/ZEIST - Het skelet dat in de jaren '70 van de vorige eeuw werd
aangetroffen in het wrak van De Lutina bij Swifterbant, blijkt van schipper
Jan Kisjes te zijn. Dat heeft het Forensisch Laboratorium voor DNA-onderzoek
van het Leids Universitair Medisch Centrum onlangs vastgesteld.
Het instituut onderzocht in opdracht van de Rijksdienst voor Archeologie,
Cultuurlandschap en Monumenten het DNA in een fragment van een dijbeen. De
PRAAM DE LUTINA verging op 20 november 1888 tijdens een krachtige storm op
de toenmalige Zuiderzee. Samen met zijn knecht Reinder Tulp vervoerde KISJES
een lading schelpen en metselstenen van Brielle op Voorne-Putten naar
Zwartsluis in Overijssel.
In 1976 werd het wrak nabij Swifterbant opgegraven. Behalve een ruime
scheepsinventaris werd het skelet van een bemanningslid gevonden, dat met de
onderbenen onder de lier vastzat.

Onderzoek
Medewerkers van de IJsselacademie in Kampen stelden na langdurig onderzoek
de naam van het schip en zijn bemanning vast. Ook konden zij het tijdstip
waarop het schip was vergaan, vaststellen, maar iedereen ging er toen nog
van uit dat nooit duidelijk zou worden van wie van de twee bemanningsleden
het skelet was.
Bij het Leids Universitair Medisch Centrum wordt promotieonderzoek gedaan
naar de mogelijkheid om DNA uit archeologisch menselijk materiaal te halen.
Een achterkleinzoon van Kisjes bleek bereid DNA af te staan.
De kans op een positief resultaat werd niet groot geacht, omdat het bot ruim
honderd jaar oud is en lang onder water heeft gelegen. Toch bleek het
mogelijk een familierelatie tussen de opvarende van het schip en de
achterkleinzoon vast te stellen.

Expositie
De inventaris van De Lutina ligt in het open scheepsarcheologisch depot van
de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten in Lelystad.
De familie heeft toestemming gegeven om het skelet op te nemen in een
permanente expositie die in Lelystad wordt ingericht.
Het publiek zal zo kennis kunnen nemen van de ondergang van het schip en van
de laatste puzzelstukjes bij de identificatie van de bemanning.
(c) ANP

############################
http://www.destentor.nl/flevoland/article1776017.ece

Na dikke eeuw dna van schipper boven water
door Gerald Meijer

SWIFTERBANT - Ze zetten een deel van de lading overboord om zich het vege
lijf te redden. Maar de storm met windstoten met de kracht van een orkaan
bood geen kans op overleven, die twintigste november 1888.
De praam Lutina verging met man en muis, schipper Jan Kisjes en zijn knecht
Reinder Tulp lieten jammerlijk het leven.
Bijna 120 jaar lang hebben de botten van Kisjes moeten wachten op
vaststelling van hun identiteit. De Lutina werd eind jaren zeventig in de
buurt van Swifterbant opgegraven. Maar niemand die wist van wie die botten
waren.
Intensief speurwerk van de IJsselacademie in Kampen leidde wel tot de
herkomst en de naam van de praam. En ook dat aan boord in die zware storm en
novemberregen zich schipper Jan Kisjes en knecht Reinder Tulp bevonden. Maar
die botten?
Het dna-laboratorium van de Universiteit Leiden bracht uitkomst, de RACM
(rijksarcheologische dienst) bracht dat gisteren naar buiten. De
universiteit specialiseert zich in onderzoek naar dna van archeologisch
menselijk materiaal. Het gaat om een promotieonderzoek. Het 'Lutina-skelet'
kon daar op meeliften.
Geen makkelijke klus. De botten hadden lange tijd in het water gelegen. Maar
het laboratorium slaagde er evengoed in dna-materiaal aan de botten
ontfutselen. Een achterkleinzoon van de schipper, Roelof Kisjes, was bereid
om iets van zijn eigen dna-materiaal af te staan. Dat gebeurde door de
afname van wat wangslijm, waarin zich dna bevindt. Het laboratorium
'matchte' de dna-gegevens - persoonlijke 'blauwdrukken' van een
mensenlichaam - en stelden vast dat het om direct verwante familie moest
gaan. Kortom: het kon niet missen dat het om de botten van de schipper zelf
ging.

De nabestaanden van schipper Kisjes vinden het goed dat de botten van
voorvader onderdeel zijn van een tentoonstelling, die binnenkort wordt
ingericht bij RACM-Scheepsarcheologie in Lelystad.
Daarmee komt het verhaal rond van een schip dat in een novemberstorm in 1888
ten onder ging aan de gevaarlijke Zuiderzee van die tijd. Weten van wie de
botten zijn, is voor de RACM 'het laatste puzzelstukje', meldt de dienst.
Voor een tentoonstelling rondom het opgegraven schip is alle reden. Want
niet alleen het dna-verhaal van het 'Lutina-skelet' is interessant: bij de
opgraving bleek een groot deel van de inventaris van de praam zich nog in
het wrak te bevinden.
Dat Kisjes wel en zijn knecht Tulp niet werd gevonden, maakt het drama van
de scheepsramp des te groter. Kisjes zat namelijk beklemd met zijn benen
onder een lier. Hij kon niet wegkomen.


.