'Ba`n lua^.n vo+'i Nguye^~n Tie^'n Trung ve^` da^n chu?'

Le^ Hoa`n
Gu+?i dde^'n BBC tu+` Berlin, DDu+'c, 23.9.07

Le^ Hoa`n no'i mu.c tie^u tru+o+'c ma('t chu+a ca^`n la` nha` nu+o+'c
dda dda?ng
Trong ba`i vie^'t la^`n na`y, to^i muo^'n la`m ro~ the^m mo^.t so^'
va^'n dde^` ma` to^i dda~ dde^` ca^.p dde^'n o+? ba`i tru+o+'c (link
be^n tay pha?i), nhu+ng chu+a ddu+o+.c mo.i ngu+o+`i hie^?u ro~.
Tru+o+'c tie^n to^i xin ddu+o+.c kha(?ng ddi.nh la.i, mu.c tie^u cu?a
chu'ng ta dde^`u la` hu+o+'ng dde^'n mo^.t xa~ ho^.i co^ng ba(`ng,
da^n chu?, va(n minh.
O+? dda^y to^i muo^'n ba`n dde^'n nhu+~ng ddie^`u kie^.n chu? ye^'u
dde^? co' ddu+o+.c da^n chu?. Lie^.u co' pha?i ta^'t ca? ca'c quo^'c
gia, ta^'t ca? ca'c xa~ ho^.i dde^`u co' the^? a'p du.ng the^? che^'
da^n chu? dda dda?ng va`o hay kho^ng? To^i muo^'n nha^'n ma.nh dde^'n
nhu+~ng tie^`n dde^` quan tro.ng cu?a mo^.t ne^`n da^n chu?: ta^`m
hie^?u bie^'t cu?a ngu+o+`i da^n (the^? hie^.n qua tri`nh ddo^. ho.c
va^'n, ta^`m nhi`n, ta^m li' qua^`n chu'ng...), su+. pha't trie^?n
cu?a ne^`n kinh te^', va(n hoa', ye^'u to^' li.ch su+? va` ye^'u to^'
ddi.a chi'nh tri. - trong ddo' to^i dda'nh gia' ra^'t cao ye^'u to^'
ta^`m hie^?u bie^'t cu?a dda.i dda so^' ngu+o+`i da^n va` ye^'u to^'
ddi.a chi'nh tri..
Ta^`m hie^?u bie^'t ngu+o+`i da^n
Ta^`m hie^?u bie^'t cu?a dda.i dda so^' ngu+o+`i da^n la` ddie^`u
kie^.n ca^`n cu?a ne^`n da^n chu?. O+? dda^y thie^'u so't co+ ba?n
cu?a Trung la` nha^.n thu+'c chu+a dda^`y ddu? ve^` ta^m li' va` ti'nh
ca'ch dda(.c tru+ng cu?a ngu+o+`i da^n VN. Ngu+o+`i Vie^.t ra^'t
ddoa`n ke^'t trong chie^'n tranh, nhu+ng du+o+`ng nhu+ kho^ng ddoa`n
ke^'t la('m trong tho+`i bi`nh. Ca' ti'nh chung la` ma.nh ai ngu+o+`i
ddo' la`m, thi'ch pho^ tru+o+ng, thanh the^'.
O+? dda^y, ddie^`u thie^'u so't cu?a Trung la` kho^ng nghie^n cu+'u
ki~ lu+o+~ng va^'n dde^` ta^m li' da^n to^.c, tuye^n truye^`n va` a'p
du.ng mo^.t ca'ch ma'y mo'c nhu+~ng nguye^n li' cu?a ne^`n da^n chu?
dda dda?ng phu+o+ng Ta^y...
Ngoa`i ra co`n pha?i ke^? dde^'n ti'nh kho^n va(.t (co' the^? ddu+o+.c
hun ddu'c do nghe`o ddo'i va` qua nhie^`u la^`n bi. ngoa.i bang ddo^
ho^.) ? nhu+ng la.i vo^'n co' truye^`n tho^'ng ru.t re`. Thu+.c cha^'t
cho tha^'y ra(`ng, trong nhu+~ng la^`n khie^'u kie^.n, ca'i ma`
ngu+o+`i da^n ddo`i ho?i kho^ng pha?i la` co^ng ba(`ng, da^n chu? -
ddo' chi? la` kha^?u hie^.n tho^i! ? ma` ca'i ho. ca^`n la` va^'n
dde^` ca' nha^n cu?a ho. ddu+o+.c gia?i quye^'t.
Thu+.c su+. ba?n cha^'t ddi'ch thu+.c cu?a da^n chu? la` ca'i gi` ho.
cu~ng kho^ng hie^?u ro~ ha(?n! Nhie^`u ngu+o+`i thu+.c su+. la^~n
lo^.n giu+~a DDa?ng, Nha` nu+o+'c hoa(.c Uy? ban nha^n da^n. DDo+n
gia?n vo+'i nhu+~ng ngu+o+`i ddo', da^n chu? la` ca'i ho. ddang
muo^'n, ho. gia`nh ddu+o+.c... Nhu+~ng ddie^`u ddo' hoa`n toa`n ba^'t
lo+.i cho nhu+~ng tie^'n tri`nh ca?i ca'ch da^n chu?.
Da^n chu? pha?i du+.a tre^n y' thu+'c va` ta^`m hie^?u bie^'t. Kho^ng
co' thu+' da^n chu? ma` nga`y ho^m nay to^i da^n chu?, nhu+ng kho^ng
ddu? a(n nga`y mai to^i la.i muo^'n quay tro+? la.i ddo^.c dda?ng.
Ba.n nghi~ gi` ve^` ca'c hie^.n tu+o+.ng bo^.t pha't trong xa~ ho^.i
hie^.n nay va` nguo^`n go^'c sa^u xa cu?a no': vu. thie^'u uy'
Phu+o+ng Minh; vu. co^ng nha^n nha` ma'y Dung Qua^'t, hie^.n tu+o+.ng
xa^y nha` tra'i phe'p, giao tho^ng ddo^ thi....
O+? dda^y, ddie^`u thie^'u so't cu?a Trung la` kho^ng nghie^n cu+'u
ki~ lu+o+~ng va^'n dde^` ta^m li' da^n to^.c, tuye^n truye^`n va` a'p
du.ng mo^.t ca'ch ma'y mo'c nhu+~ng nguye^n li' cu?a ne^`n da^n chu?
dda dda?ng phu+o+ng Ta^y cho nhu+~ng ngu+o+`i no^ng da^n VN, vo+'i
ta^m ti'nh vo^'n cha(?ng he^` thay ddo^?i suo^'t ma^'y nga`n na(m
nay...
Ye^'u to^' li.ch su+? va` ddi.a chi'nh tri.
Be^n ca.nh ye^'u to^' con ngu+o+`i, ye^'u to^' ddi.a chi'nh tri. cu~ng
la` mo^.t ye^'u to^' quan tro.ng ca^`n xem xe't khi nhi`n nha^.n ve^`
da^n chu?. Xe't ve^` ma(.t ddi.a li', VN co' vi. tri' cu+?a ngo~,
thua^.n lo+.i cho giao lu+u quo^'c te^', la.i co' ru+`ng nu'i thua^.n
lo+.i cho chie^'n tranh du ki'ch.
Le^ Hoa`n no'i VN ca^`n ta^.p trung va`o pha't trie^?n kinh te^' trong
tho+`i gian tru+o+'c ma('t
Nhu+ng chi'nh ddie^`u ddo' cu~ng ga^y ra nhie^`u ba^'t lo+.i trong
co^ng ta'c qua?n li'. DDa^'t nu+o+'c da`i va` he.p. Nhie^`u ddi.a ba`n
ru+`ng nu'i ta'ch bie^.t vo+'i be^n ngoa`i. Trong li.ch su+?, ca'c
cuo^.c no^?i loa.n xa?y ra chu? ye^'u o+? khu vu+.c ru+`ng nu'i. Tre^n
thu+.c te^', chu+a bao gio+` chi'nh quye^`n phong kie^'n trung u+o+ng
thu+.c su+. thie^'t la^.p ddu+o+.c he^. tho^'ng cai tri. cu?a mi`nh
tre^n ddi.a ba`n ru+`ng nu'i ba.t nga`n na`y, ma` chu? ye^'u tho^ng
qua su+. quy phu.c cu?a ca'c tu` tru+o+?ng ddi.a phu+o+ng.
Qua?n li' mo^.t dda^'t nu+o+'c da`i va` he.p la` va^'n dde^` qua' kho'
ddo^'i vo+'i ba^'t cu+' mo^.t nha` chi'nh tri. na`o. Tho+`i Ba('c
thuo^.c, Trung Quo^'c dda~ chie^'m ddu+o+.c ca? mie^`n Ba('c va`
mie^`n Nam VN nga`y nay, nhu+ng nhanh cho'ng dda'nh ma^'t ca'c qua^.n
phi'a Nam (Nha^.t Nam va` Tu+o+.ng qua^.n), thay va`o ddo' la` su+. ra
ddo+`i nu+o+'c Cha(m-pa. Tho+`i nha` DDu+o+`ng, phong kie^'n Trung
Quo^'c cu~ng chi? ca('t dda(.t ca'c cha^u Kimi, ra`ng buo^.c lo?ng
le?o vo+'i mie^`n nu'i. Vua Le^ Tha'nh To^ng sau khi dda'nh Chie^m
Tha`nh cu~ng kho^ng thie^'t la^.p chi'nh quye^`n phong kie^'n ddo^
ho^., ma` chi? chia nu+o+'c ho. la`m ba nu+o+'c nho? dde^? la`m ho.
suy ye^'u, kho^ng dda'nh pha' ma(.t phi'a Nam cu?a DDa.i Vie^.t nu+~a.
Nguye^~n Hue^. thi` pha?i ma^'y la^`n ha`nh qua^n ra Ba('c dde^? giu'p
vua Le^ tru+`ng tri. ke? lo^.ng quye^`n, la.i va`o Nam dda'nh gia(.c
Xie^m, dda'nh Nguye^~n A'nh xa^m chie^'m, la.i ra Ba('c pha' qua^n
Thanh. Khi Gia Long le^n ngo^i, ha(?n o^ng ta cu~ng dda~ nghi~ dde^'n
va^'n dde^` na`y va` cho.n ddo^ o+? Phu' Xua^n, giu+~a cu?a dda^'t
nu+o+'c.
Nhu+ng nhu+~ng no^~ lu+.c cu?a Gia Long va` ca'c vi. vua Nguye^~n
cu~ng kho^ng the^? cu+'u va~n ddu+o+.c su+. su.p ddo^? ngay sau ddo'
nu+?a the^' ky? cu?a ho.. Nhu+~ng vi' du. ddo' minh chu+'ng cho chu'ng
ta tha^'y ra(`ng, ddi.a the^' da`i, he.p, ru+`ng nu'i cu?a chu'ng ta
ra^'t kho' kha(n cho va^'n dde^` qua?n li' vi~ mo^. The^m va`o ddo',
no' co`n ta.o ra nhie^`u luo^`ng tu+ tu+o+?ng va(n hoa' kha'c nhau va`
tie^`m a^?n nguy co+ loa.n la.c va` ma^'t tho^'ng nha^'t, nhu+ ca'c
chie^'n cuo^.c Nam Ba('c trie^`u, chie^'n tranh Tri.nh Nguye^~n,
chie^'n tranh VN...
DDie^`u ddo' dda(.t ra va^'n dde^` quan tro.ng nha^'t cho chu'ng ta:
tru+o+'c tie^n pha?i la`m sao tho^'ng nha^'t ddu+o+.c lo`ng da^n va`
tho^'ng nha^'t ddu+o+.c su+. la~nh dda.o qua?n li' tu+` Trung u+o+ng
xuo^'ng ddi.a phu+o+ng. DDa^y la` mo^.t nhie^.m vu. kho' kha(n ma`
tho+`i dda.i dda~ giao cho chu'ng ta, bo+?i cho to+'i nay, chu+a bao
gio+` ma?nh dda^'t chu+~ S na`y la.i ddu+o+.c tro.n ve.n tho^'ng
nha^'t nhu+ the^' na`y.
DDie^`u to^i muo^'n nha^'n ma.nh o+? dda^y: Trung ca^`n nghie^n cu+'u
nhie^`u ho+n nu+~a ve^` ddi.a chi'nh tri.!
Nhie^.m vu. tru+o+'c ma('t chu+a pha?i la` ta.o ra mo^.t nha` nu+o+'c
dda dda?ng
Theo quan ddie^?m cu?a ca' nha^n to^i, trong giai ddoa.n na`y VN
kho^ng ne^n ta.o the^m nhu+~ng ma^u thua^~n mo+'i trong tie^'n tri`nh
pha't trie^?n kinh te^'. To^i hi vo.ng, du+o+'i su+. la~nh dda.o sa'ng
suo^'t cu?a DDa?ng, chu'ng ta se~ tu+`ng bu+o+'c kha('c phu.c nhu+~ng
kho' kha(n, gia?m da^`n ti? le^. tham nhu~ng, cu?ng co^' va` kie^.n
toa`n su+. la~nh dda.o bo^. ma'y chi'nh quye^`n.
Ve^` ly' thuye^'t toa'n ho.c ba.n co' the^? a'p du.ng co^ng thu+'c
ma'y mo'c mo^.t ca'ch dde^. quy, nhu+ng ve^` phu+o+ng die^.n con
ngu+o+`i, chu'ng ta kho^ng co' quye^`n thu+? la`m ro^`i no'i ra(`ng
mi`nh sai la^`m.
Ye^u ca^`u cu?a chi'nh phu? trung u+o+ng, ca'c ddi.a phu+o+ng pha?i
thu+.c hie^.n. Tre^n ba?o du+o+'i pha?i nghe! DDie^`u ddo' chu'ng ta
co`n ra^'t kho' kha(n bo+?i nhie^`u nguye^n nha^n ? do a?nh hu+o+?ng
cu?a tho+`i bao ca^'p, chu+a quy ddu+o+.c tra'ch nhie^.m ca' nha^n,
tri`nh ddo^. qua?n li' co`n ke'm, va` ca'c ye^'u to^' ddi.a chi'nh
tri. nhu+ to^i dda~ tri`nh ba`y.
Hie^.n ta.i, ne^'u chu'ng ta cho dda dda?ng thi` sao? Pha^n ta'ch
dda^'t nu+o+'c, li khai nhu+ Nga thi` sao? Se~ la.i the^m nhie^`u vu.
vie^.c nhu+ Na(m Cam, thie^'u uy' Phu+o+ng Minh, phe'p vua la.i thua
le^. la`ng, ma` chi'nh phu? Trung u+o+ng la.i qua' xa va` ye^'u dde^?
gia?i quye^'t. VN cu~ng nhu+ nhie^`u nu+o+'c kha'c dde^`u co' nhu+~ng
ddie^?m no'ng. My~ co' va^'n dde^` ngu+o+`i da ddo?, Nga co' Chechnya,
Trung Quo^'c co' Ta^y Ta.ng va` DDa`i Loan, VN cu~ng co' vu`ng Ta^y
Nguye^n va` Ta^y Ba('c, no+i ddo'i nghe`o va` hu? tu.c ta.o nguy co+
ra^'t cao cho su+. ta.o tha`nh mo^.t ma('t xi'ch ye^'u. Ne^'u dda
dda?ng ma` li khai, pha^n ta'ch dda^'t nu+o+'c, ngu+o+`i da^n the^m
ma^'t ddoa`n ke^'t thi` chu'ng ta ma^'t bao nhie^u xu+o+ng ma'u nga`y
xu+a dde^? la`m gi`?
To^i kho^ng cho^'ng ddo^'i da^n chu?. Ngu+o+.c la.i, to^i co`n mong VN
chu'ng ta nga`y ca`ng da^n chu? ho+n. Ve^` ly' thuye^'t toa'n ho.c
ba.n co' the^? a'p du.ng co^ng thu+'c ma'y mo'c mo^.t ca'ch dde^. quy,
nhu+ng ve^` phu+o+ng die^.n con ngu+o+`i, chu'ng ta kho^ng co' quye^`n
thu+? la`m ro^`i no'i ra(`ng mi`nh sai la^`m. DDa~ co' nhu+~ng sai
la^`m trong li.ch su+? va` ra^'t kho' kha('c phu.c.
To^i muo^'n chu'ng ta pha?i nhi`n nha^.n va^'n dde^` da^n chu? trong
mo^.t pha.m vi ro^.ng lo+'n ho+n, pha?i ti'nh ddu+o+.c nhu+~ng nu+o+'c
co+` xa ho+n va` sa^u sa('c ho+n. Pha?i ti'nh ddu+o+.c nhu+~ng bie^'n
ddo^?i sa^u sa('c trong tha'i ddo^. va` ta^m li' cu?a ngu+o+`i da^n,
ti'nh tru+o+'c ddu+o+.c nhu+~ng hie^.n tu+o+.ng se~ xa?y dde^'n trong
tu+o+ng lai mo^.t khi xua^'t hie^.n mo^.t ne^`n da^n chu? dda dda?ng.
Khi ddo^?i mo+'i, ra^'t nhie^`u va^'n dde^` pha't sinh.Ta^'t nhie^n,
to^i kho^ng no'i ddo^?i mo+'i la` xa^'u, nhu+ng pha?i y' thu+'c
ddu+o+.c ra(`ng, chu'ng ta se~ pha?i ddo^'i ma(.t vo+'i nhu+~ng hie^.n
tu+o+.ng xa~ ho^.i dda da.ng, phong phu' va` ddu+`ng ne^n bi. ba^'t
ngo+` va` bi. ddo^.ng khi nhu+~ng va^'n dde^` ddo' xa?y ra.
Trung dda~ nghi~ dde^'n nhu+~ng va^'n dde^` pha't sinh ngoa`i mong
ddo+.i khi a'p the^? che^' dda dda?ng o+? VN chu+a?
Muo^'n ne^n su+. nghie^.p lo+'n ? Tinh tha^`n ca`ng pha?i cao!
Muo^'n ne^n ddu+o+.c su+. nghie^.p lo+'n cho ca? da^n to^.c, pha?i
hie^?u tho+`i co+. Quan tro.ng nha^'t trong mo^~i tho+`i ki`, ngoa`i
vie^.c na('m ddu+o+.c tho+`i co+, pha?i co' mo^.t tu+ tu+o+?ng, mo^.t
tinh tha^`n co^'t lo~i dde^? ddoa`n ke^'t va` tho^'ng nha^'t ngu+o+`i
da^n.
Gia'o du.c pha?i thay ddo^?i la.i hi`nh da'ng cu?a no', kho^ng the^?
ma~i ma~i la` chu`a Mo^.t Co^.t, ma` pha?i thay ba(`ng nhu+~ng kim
tu+. tha'p.
''Tho+`i" ba^y gio+` la` gi`? La` ho^.i nha^.p, la` WTO, la` ra bie^?n
lo+'n. La^`n dda^`u tie^n chu'ng ta ra bie^?n lo+'n ? tru+o+'c dda^y
tho+`i phong kie^'n, ngoa.i thu+o+ng chi? ddo'ng vai tro` thu+' ye^'u
ma` tho^i! Va^.y tu+ tu+o+?ng pha?i la` gi`? La` lo`ng ye^u nu+o+'c,
la` tu+ tu+o+?ng da^n to^.c, la` y' chi' toa`n da^n trong tho+`i dda.i
mo+'i, la` chinh phu.c thie^n nhie^n va` chinh phu.c lo`ng ngu+o+`i.
Ba.n nghi~ ra(`ng nhu+~ng nha` la~nh dda.o ye^u nu+o+'c ho. kho^ng
muo^'n ddu+a dda^'t nu+o+'c ddi le^n sao? DDu+'ng tru+o+'c ca'c
quye^'t ddi.nh kho' kha(n, ho. pha?i nghi~ nhie^`u ho+n mi`nh va`
Trung chu+'. DDo^i khi mi`nh chi? mong muo^'n, phe^ pha'n ma` ra^'t
kho' ti`m lo+`i gia?i. Ma` ne^'u co' lo+`i gia?i ddu.ng cha.m dde^'n
nha^n da^n thi` ai chi.u cho ho.. Tha^.t ba^'t co^ng ne^'u dde^? cho
nhu+~ng ngu+o+`i da^n vo^ to^.i pha?i chi.u the^m nhu+~ng ca?nh nhu+
Irak, nhu+ DDo^ng Timo.
Ye^u nu+o+'c trong tho+`i gian na`y dde^? da`nh tho+`i gian, ta^m
su+'c la`m kinh te^', la` nghie^n cu+'u khoa ho.c, la` chinh phu.c
tu+. nhie^n va` xa^y du+.ng ne^n nhu+~ng ki` quan vi~ dda.i cho da^n
to^.c. DDo' la` tu+ tu+o+?ng ye^u nu+o+'c tha^.t su+., tu+ tu+o+?ng
da^n to^.c tha^.t su+.! Tu+ tu+o+?ng thay ddo^?i la.i ca'ch nghi~,
ca'ch la`m va` kha('c phu.c nhu+~ng ddie^?m ye^'u cu?a chu'ng ta.
Ba.n nghi~ gi` khi truye^`n tho^'ng cu?a chu'ng ta co`n ra^'t nhie^`u
nhu+~ng tra.ng Quy`nh, tra.ng Lo+.n, va` nhu+~ng chu`a Mo^.t Co^.t.
Gia'o du.c pha?i thay ddo^?i la.i hi`nh da'ng cu?a no', kho^ng the^?
ma~i ma~i la` chu`a Mo^.t Co^.t, ma` pha?i thay ba(`ng nhu+~ng kim
tu+. tha'p. Nhu+~ng hi`nh tu+o+.ng tra.ng Quy`nh, tra.ng Lo+.n tinh
ranh va(.t va~nh cu~ng ca^`n pha?i xem la.i va` thay the^'.
Ba.n va` to^i du` o+? ba^'t cu+' dda^u, ddang nghi~ gi` va` ddang la`m
gi` cu~ng hu+o+'ng dde^'n mo^.t nu+o+'c VN pha't trie^?n, mo^.t VN
ma.nh me~ dde^? kho^ng de^~ da`ng bi. ke? kha'c coi thu+o+`ng, mo^.t
VN vo+'i the^' he^. tre? ti'ch cu+.c va` sa'ng ta.o, dduo+.c hu+o+?ng
ne^`n gia'o du.c to^'t nha^'t tu+` chi'nh dda^'t nu+o+'c cu?a chu'ng
ta. Mo^.t VN ta.o ra nhu+~ng nha` khoa ho.c lo+'n, nhu+~ng nha` kinh
te^' no^?i tie^'ng, nhu+~ng chi'nh tri. gia ca?i ca'ch va` chu'ng ta
tu+. ha`o ve^` ddie^`u ddo'. Nhu+~ng ngu+o+`i con cu?a da^n to^.c
Vie^.t luo^n hu+o+'ng dde^'n mo^.t dda^'t nu+o+'c VN gia`u ma.nh trong
khu vu+.c. To^i muo^'n nha^'n ma.nh mo^.t la^`n nu+~a, ra(`ng tinh
tha^`n ye^u nu+o+'c va` tinh tha^`n da^n to^.c ne^n ddu+o+.c pha't huy
ma.nh me~ va` la` nie^`m tu+. ha`o cho ba^'t cu+' ai dda(.c bie^.t la`
the^' he^. tre?. No' se~ ta.o ra nhu+~ng tra`o lu+u no^.i lu+.c ma.nh
me~ ddu+a dda^'t nu+o+'c ddi le^n va` cu`ng vo+'i ddo' chu'ng ta se~
chie^'n tha('ng nhu+~ng tu+ tu+o+?ng ba?o thu? va` la.c ha^.u.
To^i, Trung va` ca'c ba.n ha~y vu+o+.t le^n chi'nh mi`nh!
Thu? tu+o+'ng Nguye^~n Ta^'n Du~ng dda~ ma.nh da.n tuye^n bo^' "Chu'ng
ta pha?i vu+o+.t le^n chi'nh mi`nh!" thi` thie^'t nghi~ dda^'t nu+o+'c
VN se~ kho^ng ca^`n dda dda?ng. Chi? ca^`n ca'c nha` la~nh dda.o
vu+o+.t le^n chi'nh ba?n tha^n, cu`ng ddoa`n ke^'t dde^? ddu+a dda^'t
nu+o+'c ddi le^n (ddo.c the^m ve^` Tra^`n Thu? DDo^., Tra^`n Hu+ng
DDa.o). Ca^u ho?i "Ma^u thua^~n la` ddo^.ng lu+.c cho su+. pha't
trie^?n"? ne^n ddu+o+.c thay the^' ba(`ng lo+`i kha(?ng ddi.nh "Y'
chi' la~nh dda.o va` su+. vu+o+n le^n kho^ng ngu+`ng vi` da^n to^.c
chi'nh la` ddo^.ng lu+.c cu?a su+. pha't trie^?n!"
To^i to^n tro.ng ne^`n kinh te^' va^.t cha^'t. No' mang la.i cho
ngu+o+`i da^n su+. no a^'m nhie^`u ho+n la` nhu+~ng trie^'t ly' da^~n
dde^'n xung ddo^.t va` ddo'i nghe`o. Ba.n hie^?u da^n chu? kho^ng kho'
la('m, nhu+ng ngu+o+`i no^ng da^n hie^.n nay vo+'i ta^`m hie^?u bie^'t
chu+a cao ca^`n co' su+. da^~n da('t.
Co' bao nhie^u ngu+o`i ta`i, ho. suy nghi~ ra^'t nhie^`u dde^'n
nhu+~ng ma^u thua^~n, co' the^? ho. kho^ng co' ba(`ng ca^'p nu+o+'c
ngoa`i, ko tie^'p xu'c tru+.c tie^'p vo+'i TT Bush nhu+ Trung. Nhu+ng
ddo^'i vo+'i ho., ho+n ai he^'t ho. hie^?u ra(`ng ho. ddu+'ng ve^`
phi'a ngu+o+`i da^n, ho. ra^'t hie^?u nhu+~ng ba^'t ca^.p nhu+ ba^y
gio+` va` to^i xin la(.p la.i cu.m tu+` la` "chu'ng ta luo^n hu+o+'ng
dde^'n mo^.t xa~ ho^.i da^n chu? mang ba?n sa('c VN".
To^i tin, ta^'t ca? chu'ng ai cu~ng mang trong mi`nh ti`nh ye^u da`nh
cho da^n to^.c. To^i chi? muo^'n Trung va` ca'c ba.n ha~y nghi~ dde^'n
VN, ha~y la`m nhu+~ng gi` cho VN chu'ng ta ddi le^n ba(`ng con
ddu+o+`ng o^n hoa`. Mi`nh mong ba.n ha~y ddo'ng go'p nhie^`u ho+n
nu+~a va` ha~y dde^'n vo+'i nhu+~ng vu`ng co' ta^`m hie^?u bie^'t
tha^'p cu?a ngu+o+`i no^ng da^n ho+n la` chi? co' nhu+~ng ba.n tre?
su+? du.ng ma'y ti'nh, ddie^.n thu+ va` Internet tha`nh tha.o.
Ba.n so+. ca'c nu+o+'c no'i chu'ng ta kho^ng da^n chu?? To^i kho^ng
so+. vi` to^i tin va`o su+. da^n chu? trong tu+o+ng lai khi chu+~
"Tho+`i" dde^'n, ddo' la` mong u+o+'c cu?a toa`n bo^. ngu+o+`i da^n
vo+'i ta^`m hie^?u bie^'t cao ho+n ba^y gio+`.
Co`n hie^.n ta.i ha~y ddu+`ng la`m xa'o tro^.n cuo^.c so^'ng cu?a ho.,
cu?a con ca'i ho.. Ho+n ai he^'t nhu+~ng ngu+o+`i da^n vo^ to^.i se~
chi.u thie^.t tho`i! Nhu+~ng bu+'c tu+o+`ng thi` qua' mo?ng so vo+'i
vu~ khi' nga`y ca`ng hie^.n dda.i. VN co' con ddu+o+`ng ddi rie^ng,
chu'ng ta muo^'n la` da^n to^.c hoa` bi`nh va` la` ba.n cu?a ta^'t ca?
ca'c nu+o+'c. Chu'ng ta o+? mo^.t va`i ddie^?m co`n ye^'u ke'm. Du
li.ch thua Tha'i Lan, Trung Quo^'c, nhu+ng chu'ng ta tu+. ha`o la`
dda~ chie^'n tha('ng nhie^`u ke? thu` xa^m lu+o+.c. Chu'ng ta chi?
ca^`n vu+o+.t qua mo^.t la^`n nu+~a, mo^.t la^`n nu+~a tho^i la`
chie^'n tha('ng chi'nh chu'ng ta, ca^u na`y no' ddu'ng cho ca? Trung,
ca'c ba.n va` to^i nu+~a!
Mo^.t va`i va^'n dde^` dda~ tham kha?o:
- Tu+ tu+o+?ng HCM
- He^. tho^'ng ra`ng buo^.c va` ra quye^'t ddi.nh
- DDi.a chi'nh tri. va` ba`n co+` chi'nh tri. (trong nu+o+'c va` the^'
gio+'i).
- Va(n hoa', li.ch su+? va` con ngu+o+`i. Chu'ng ta la` ai va` chu'ng
ta ddi dde^'n dda^u?
- Nghe`o ddo'i, ta^`m hie^?u bie^'t va` nhu ca^`u (mo^ hi`nh Maslow)
- Tu+ tu+o+?ng trie^'t ho.c cu?a ha.nh phu'c
- Vie^t Nam con ddu+o+`ng phi'a tru+o+'c
Le^ Hoa`n, Berlin 23.9.2007

Tra^`n Va(n So+n
Ba.n Le^ Hoa`n: Ba.n pha^n ti'ch nhu+~ng va^'n dde^` xa~ ho^.i VN ho^m
nay co' nhie^`u ddie^?m ra^'t ddu'ng, nhu+ng co^ng ki'ch y' kie^'n
cu?a ba.n Tie^'n Trung va` THDC la` kho^ng ddu'ng. DDe^? xa^y du+.ng
chung, chu'ng ta co' le~ ne^n ngo^`i la.i va` tha?o lua^.n vo+'i nhau
trong mo^.t DDa.i Ho^.i Nghi. Die^n Ho^`ng, nhu+ng ddie^`u kie^.n
Chi'nh Tri. cu?a VN ho^m nay, DDo^.c DDa?ng CSVN trong Hie^'n Pha'p
dda~ xa^y mo^.t ca'i ne^`n qua' na(.ng, cho ne^n, ngoa`i TDDLDD DDCSVN
pha?n ti?nh thi` chu'ng ta kho' ma` thu+.c hie^.n ddu+o+.c mo^.t Co^ng
Tri`nh Da^n Chu? Cha^n Chi'nh nhu+ chu'ng ta dde^`u mo+ u+o+'c cho Non
So^ng. O+? dda^y The^' He^. Tre? ne^n pha'c ho.a cho va(n hoa' VN,
tru+o+'c khu'c quanh li.ch su+? VN, mo^.t mo^ hi`nh xa~ ho^.i tha^.t
ca^'p tie^'n nha^'t phu` ho+.p vo+'i Ti`nh Tu+. Da^n To^.c, va` Nha^n
Ba?n, ddo^'i no^.i ddu+o+.c hoa` gia?i to^'t dde.p mo.i ta^`ng lo+'p,
ddo^'i ngoa.i thi'ch u+'ng hoa' uye^?n chuye^?n mang la.i su+. tie^'n
hoa' va(n hoa' tru+o+?ng tha`nh va` pha't trie^?n, la.c phu'c va`
tha'i hoa`. Co' le~ ddo' la` nhie^.m vu. cu?a TH Tre? ho^m nay, tu+`
trong nu+o+'c ra ha?i ngoa.i, va` cu~ng! ne^n tham kha?o TH Gia` dde^?
bie^'t nhu+~ng u+u va` khuye^'t ddie^?m ca` hai be^n Quo^'c Co^.ng hay
tha`nh pha^`n Trung La^.p nu+~a. Hi vo.ng ra(`ng chu'ng ta ne^n ba('t
dda^`u ba(`ng mo^.t y' chi', mo^.t hoa`i ba~o ddie^`u chi?nh la.i
nhu+~ng khuye^'t ddie^?m ma` chu'ng ta dda~ kinh nghie^.m. Chu'c ca?
hai ba.n Le^ Hoa`n va` Tie^'n Trung ne^n ho+.p ta'c va` ddu'c ke^'t
nguye^.n vo.ng chung cu?a Tuo^?i Tre? trong nu+o+'c va` ha?i ngoa.i.
To^i la` mo^.t gia'o chu+'c ha?ii ngoa.i dda~ ve^` hu+u ro^`i. To^i lo
cho Tuo^?i Tre? nhu+ ca'c ba.n va` ca'c con to^i, chu'ng ddang la.c
lo~ng Do`ng Va(n Hoa' La.c Ho^`ng kie^u hu`ng va` to^'t dde.p. Tha^n
chu'c tha`nh co^ng tre^n Con DDu+o+`ng Xa^y Du.ng To^? Quo^'c VN.
Mo^.t y' kie^'n
DDu'ng the^', la`m gi` ma` kho^ng ti'nh toa'n ha^.u qua? pha't sinh
thi` nha^'t quye^'t kho^ng ne^n la`m. Da^n chu? la` gi` thi` ngay ca?
nhu+~ng ngu+o+`i tre^n die^~n dda`n na`y co`n pha?i tranh ca~i thi`
co' the^? no'i kha'i nie^.m na`y chu+a ro~ ra`ng. Va^.y dda^'u tranh
vi` mo^.t ca'i chu+a ro~ ra`ng nhu+ the^' thi` tha^.t kho' ddoa'n
ddu+o+.c mu+'c ddo^. tha`nh co^ng dde^'n dda^u. To^i ra^'t ddo^`ng
ti`nh vo+'i quan ddie^?m la`: DDu+`ng la^'y nha^n da^n ra la`m thi'
nghie^.m. Cu+' cho la` 99 la^`n tha`nh co^ng ma` mo^.t la^`n tha^'t
ba.i thi` ha^.u qua? cu~ng se~ la` kho^ng the^? tu+o+?ng tu+o+.ng
no^?i. Nhu+ to^i dda~ no'i, Trung ddang dda^'u tranh vi` mo^.t ca'i
chu+a thu+.c su+. ro~ ra`ng thi` theo to^i, kha? na(ng tha`nh co^ng
la` tha^'p (ke^? ca? la` cu+' cho nhu+ Trung tha`nh co^ng ddi thi` khi
ddo' mo^~i ngu+o+`i se~ thu+.c hie^.n quye^`n da^n chu? theo ca'ch
rie^ng cu?a mi`nh - the^' thi` dda.i loa.n). Va^.y Trung ne^n co' ca'c
bu+o+'c ddi tha^.n tro.ng va` bie^.n chu+'ng ho+n. Hie^?u mi`nh,
hie^?u ngu+o+`i dda~.
Phuong, Berlin
Ba`i vie^'t ra^'t hay. To^i u?ng ho^. ba.n Le^ Hoa`n. To^i mong VN
pha't trie^?n trong hoa` bi`nh va` ti`m cho mi`nh con ddu+o+`ng ddi
rie^ng. Hy vo.ng BBC se~ ddu+a ca'c ba`i nhu+ va^.y dde^? sinh vie^n
co' the^? bie^'t the^m ve^` VN.
Mo^.t y' kie^'n
To^i kho^ng ddo^`ng y' vo+'i ba.n Le^ Hoa`n vi` nhu+~ng ly' do nhu+
sao: ba.n cho ra(`ng da^n tri' VN co`n tha^'p ne^n tu+ tu+o+~ng da^n
chu? se~ kho^ng mang dde^'n ke^'t qua? to^'t. The^' nhu+ng ba.n kho^ng
ne^u ra tho+`i ddie^?m na`o thi` ba.n cho ra(`ng da^n tri' ddu? cao
dde^? co' the^? tie^'p nha^.n da^n chu? ? va` ai se~ la` ngu+o+`i
quye^'t ddi.nh khi na`o da^n tri' ddu? cao? DDa?ng CS cha(ng?
Ntp26077, Ha` No^.i
Ba.n go'p y' la` ra^'t to^'t. Nhu+ng ba.n co' nghi~ ra(`ng nga`y xua
Ba'c ra ddi ti`m ddu+o+`ng cu+'u nu+o+'c nhu+ the^' na`o? Ba'c dda~
va^.n du.ng CN Ma'c dde^? dda^'u tranh da^n to^.c gia`nh ddo^.c la^.p.
Li.ch su+? cu~ng dde^'n lu'c se~ la^.p la.i, hoa(.c la(.p la.i theo
ca'ch kha'c nhe. nha`ng ho+n. Cho ne^n ba.n ddang muo^'n ca?n nhu+~ng
y' tu+o+?ng to^'t dde.p cu?a ba.n Trung, ba.n ddang muo^'n ba.n Trung
bo? ddi nhu+~ng y' tu+o+?ng ddo' dda~ la` thanh nie^n thi` chu'ng ta
pha?i co' y' tu+o+?ng, ma` ba.n Trung ddang co' nhu+~ng y' tu+o+?ng
to^'t dde.p, muo^'n da^n gia`u nu+o+'c ma.nh "DDe^? VN ddu+o+.c sa'nh
vai ca'c cu+o+`ng quo^'c na(m cha^u" nhu+ Anh, Pha'p, Nha^.t...
AD, Seoul, Ha` Quo^'c
To^i nghi~ ba`i vie^'t na`y, ve^` pha^`n da^n tri' cu?a ngu+o+`i da^n
co' nhu+~ng ne't ho+.p ly'. Tuy nhie^n to^i ra^'t di. u+'ng vo+'i ca'c
tu+` nhu+: - Su+. la~nh dda.o sa'ng suo^'t cu?a DDa?ng. DDa?ng kho^ng
pha?i la` mo^.t con ngu+o+`i, va` trong ca'i thu+.c the^? phu+'c ta.p
go.i la` DDa?ng thi` cu~ng co' nhie^`u the^' lu+.c nhie^`u xu
hu+o+'ng: thu? cu+.u, ca^'p tie^'n, tha^n My~, tha^n Trung... Nhie^`u
quye^'t ddi.nh cu?a DDa?ng cha(?ng he^` sa'ng suo^'t. Ne^'u kho^ng
co^ng khai nhu+~ng va^'n dde^` ddo', kho^ng co' su+'c e'p tu+` so^'
ddo^ng (quo^'c te^', nha^n da^n) thi` DDa?ng se~ pho'ng tay muo^'n
la`m gi` thi` la`m, va` ddie^`u na`y ca`ng la`m cho ca'i kho^ng sa'ng
suo^'t tro+? ne^n te^. ha.i ho+n.
- Ye^u nu+o+'c la` ca'i to^'t, nhu+ng la`m o+n ddu+`ng lo^i nhu+~ng
"chie^'n tha('ng ve? vang ke? thu`" trong qua' khu+' ra. Ye^u ba(`ng
ly' tri' va` phe^ pha'n thi` to^'t ho+n, vi` nu+o+'c ta, da^n to^.c
ti'nh cu?a ngu+o+`i VN co' ra^'t nhie^`u va^'n dde^`. - Cho du` mu.c
tie^u tru+o+'c tie^n la` kinh te^', da^n chu? dde^? sau, nhu+ng va^~n
pha?i co' ngu+o+`i nhu+ Tie^'n Trung va^.n ddo^.ng da^`n da^`n dde^?
quo^'c da^n la`m quen. Thu+.c te^' nhie^`u ngu+o+`i da^n o+? no^ng
tho^n dda~ nha^.n thu+'c ddu+o+.c va^'n dde^` va` phe^ pha'n ddo^.c
dda?ng ro^`i. Mo^~i nga`y the^m mo^.t va`i ngu+o+`i thi` sau mo^.t
tho+`i gian ti'ch lu~y nha^.n thu+'c quo^'c da^n se~ thay ddo^?i. Le^
Hoa`n la` ngu+o+`i the^' na`o? To^i co' ca?m gia'c Le^ Hoa`n muo^'n PR
ba?n tha^n vo+'i DDa?ng dde^? dda.t mo^.t mu.c ddi'ch gi` ddo'. Tuy
nhie^n ca^`n co' ngu+o+`i nhu+ Le^ Hoa`n dde^? Tie^'n Trung nhi`n
va^'n dde^` o+? nhie^`u go'c ddo^. kha'c nhau. Hoan nghe^nh ca? hai
ba.n.
Phan Du+.
Ca'ch la^.p lua^.n cu?a Nguye^~n Tie^'n Trung theo to^i la` ddu'ng,
nhu+ng pha?i bie^'t mo^.t ho.c gia? dda~ ddu+a ra chu? kie^'n ra(`ng
"Da^n chu? la` sa?n pha^?m cu?a mo^.t xa~ ho^.i va(n minh chu+' kho^ng
pha?i la` thu+' la`m ra xa~ ho^.i va(n minh". Va^.y thi` Nguye^~n
Tie^'n Trung va` ta^.p ddoa`n ne^n hoa` ho+.p vo+'i nho'm Le^ Hoa`n
dde^? cu`ng chi'nh quye^`n xa^y du+.ng VN tha`nh mo^.t xa~ ho^.i va(n
minh tru+o+'c dda~. VN chu+a va(n minh thi` la`m gi` co' da^n chu? ma`
ddo`i, dda^'u tranh ma` kho^ng phu.c vu. cho dda?ng va` nha` nu+o+'c
thi` ca'c ba.n ddi va`o ngo~ cu.t he^'t.

* Nguye^~n Tie^'n Trung pha?n ho^`i Le^ Hoa`n

Nguye^~n Tie^'n Trung
Gu+?i dde^'n BBC tu+` TP HCM, 22.9.07

Nguye^~n Tie^'n Trung la` mo^.t trong nhu+~ng ngu+o+`i sa'ng la^.p ra
Ta^.p Ho+.p Thanh Nie^n Da^n Chu?
Nha^.n ddu+o+.c ba`i vie^'t pha?n ho^`i cu?a ba.n Le^ Hoa`n tre^n BBC,
to^i ra^'t vui vi` i't ra, nhu+~ng ba`i vie^'t va` ca'c hoa.t ddo^.ng
cu?a Ta^.p Ho+.p Thanh Nie^n Da^n Chu? dda~ ga^y a?nh hu+o+?ng
ddu+o+.c dde^'n mo^.t bo^. pha^.n kho^ng nho? thanh nie^n VN, ke^? ca?
nhu+~ng ba.n u?ng ho^. che^' ddo^. ddo^.c dda?ng.
Ta^.p Ho+.p Thanh Nie^n Da^n Chu? (THTNDC)
DDe^? bo^? sung cho su+. hie^?u bie^'t ve^` THTNDC cu?a ba.n, to^i
cung ca^'p the^m mo^.t so^' tho^ng tin kha'c.
DDu'ng la` ca'c ba.n trong THTNDC lie^n la.c vo+'i nhau ba(`ng google
mail group dde^? tho^ng tin va` chia se? kie^'n thu+'c cho nhau. DDo'
la` phu+o+ng tie^.n tuye^.t vo+`i dde^? ke^'t no^'i ca'c ba.n thanh
nie^n da^n chu? VN ta.i kha('p no+i tre^n the^' gio+'i. Email la`
phu+o+ng tie^n trao ddo^?i hie^.n dda.i, nhanh cho'ng, va` mie^~n
phi'. Ta.i sao la.i kho^ng su+? du.ng?
Ne^'u ba.n tha('c ma('c va` mong muo^'n nha^.n ddu+o+.c ca'c ta`i
lie^.u cu?a THTNDC nhu+ ddu+o+`ng hu+o+'ng hoa.t ddo^.ng, no^.i quy,
ba.n co' the^? email dde^'n ddi.a chi? thtndc@xxxxxxxxx hoa(.c ddi.a
chi? email cu?a to^i la` nguyentientrung.dc@xxxxxxxxxx
Ta^'t ca? thanh nie^n ye^u chuo^.ng da^n chu?, mong muo^'n xa^y du+.ng
?xa~ ho^.i co^ng ba(`ng, da^n chu?? o+? VN dde^`u co' the^? tro+?
tha`nh tha`nh vie^n cu?a THTNDC. THTNDC kho^ng pha?i la` mo^.t to^?
chu+'c ddo^.c ta`i dde^? gio+'i ha.n ca'c ba.n thanh nie^n thu+.c
hie^.n quye^`n tu+. do la^.p ho^.i va` ho^.i ho.p cu?a mi`nh.
Ca'c buo^?i ga(.p go+~ va` ho^.i ho.p giu+~a ca'c tha`nh vie^n THTNDC
die^~n ra ta.i kha('p ca'c chi bo^. tre^n the^' gio+'i, tu+` cha^u
My~, cha^u A^u, cha^u U'c dde^'n cha^u A'.
Chi bo^. cu?a THTNDC ta.i tpHCM ddang sinh hoa.t dde^`u dda(.n. Ca'c
ba.n na`o muo^'n tham gia ga(.p go+~, trao ddo^?i, sinh hoa.t da^n
chu? co' the^? email cho to^i.
Tho+`i gian sa('p to+'i, chi bo^. cu?a THTNDC ta.i Ha` No^.i se~ ra
ma('t co^ng khai dde^? ca'c ba.n thanh nie^n da^n chu? ta.i Ha` No^.i
co' ddie^`u kie^.n sinh hoa.t va` ga(.p go+~ nhau.
Co' the^? ke^? the^m cho ba.n mo^.t so^' hoa.t ddo^.ng tre^n Internet
cu?a THTNDC nhu+ dda`i radio Tie^'ng No'i Thanh Nie^n
(360.yahoo.com/tiengnoithanhnien), blog song ngu+~ Anh ? Vie^.t dde^?
ca'c ba.n thanh nie^n trong nu+o+'c hie^?u ro~ ho+n the^' gio+'i nhi`n
VN nhu+ the^' na`o (360.yahoo.com/vietyouthfordemocracy), blog THTNDC
dde^? pho^? bie^'n kie^'n thu+'c ve^` da^n chu?, pha'p lua^.t cho ca'c
ba.n thanh nie^n (360.yahoo.com/taphopthanhniendanchuvietnam).
Ngoa`i ra, THTNDC co`n chu? bie^n va` pha't ha`nh ta.p chi' dde^? ca'c
ba.n thanh nie^n trong nu+o+'c co' the^m ca'i nhi`n mo+'i me? ho+n
ve^` ca'c va^'n dde^`.
Ngoa`i hoa.t ddo^.ng truye^`n tho^ng, THTNDC co`n ti'ch cu+.c tham gia
co^ng ta'c xa~ ho^.i nhu+ quye^n go'p cho ddo^`ng ba`o bi. lu~ lu.t.
DDi.nh nghi~a da^n chu?
Ba.n dda~ ddu+a ra mo^.t ddi.nh nghi~a ve^` da^n chu? nhu+ sau :?Da^n
chu? cha^n chi'nh la` nha^n da^n no ddu?, la` quye^`n lu+.c chi'nh
tri. va` pha'p quye^`n tho^'ng nha^'t, la` ne^`n qua^n su+. hu`ng
ma.nh ddu? su+'c ba?o ve^. cho hoa` bi`nh va` an ninh cu?a To^?
quo^'c?
?Nha^n da^n no ddu?? va` ?ne^`n qua^n su+. hu`ng ma.nh? la` mu.c tie^u
cu?a ca'c quo^'c gia, no' kho^ng pha?i la` ddi.nh nghi~a cu?a da^n
chu?.
?Quye^`n lu+.c chi'nh tri. va` pha'p quye^`n tho^'ng nha^'t? la`
ddi.nh nghi~a ve^` che^' ddo^. ddo^.c ta`i chu+' kho^ng pha?i la`
che^' ddo^. da^n chu?.
DDie^?m ca(n ba?n cu?a mo^.t Nha` nu+o+'c da^n chu? la` ?tam quye^`n
pha^n la^.p? chu+' kho^ng pha?i ?tam quye^`n pha^n co^ng? hoa(.c ?tam
quye^`n tho^'ng nha^'t? nhu+ ba.n no'i.
Mo^.t dda?ng kho^'ng che^' ba^`u cu+?, dda.i bie^?u Quo^'c ho^.i ha^`u
he^'t la` dda?ng vie^n cu?a dda?ng ddo', nghi~a la` dda?ng ddo' ddo^.c
quye^`n la`m lua^.t (la^.p pha'p).
Mo^.t dda?ng ddo^.c quye^`n qua?n tri. dda^'t nu+o+'c, nghi~a la`
dda?ng ddo' ddo^.c quye^`n thi ha`nh lua^.t (ha`nh pha'p).
Mo^.t dda?ng kho^'ng che^' to`a a'n, nghi~a la` dda?ng ddo' ddo^.c
quye^`n pha'n xe't vie^.c xe't xu+? theo lua^.t pha'p (tu+ pha'p).
Do va^.y, the^? che^' ddo^.c dda?ng la` the^? che^' ma` gio+'i la~nh
dda.o dda?ng ddu+'ng tre^n lua^.t pha'p, tu+` ddo' da^~n dde^'n muo^n
nga`n te^. na.n nhu+ tham nhu~ng, ba^'t co^ng xa~ ho^.i,...
Nha` nu+o+'c nhu+ va^.y go.i la` Nha` nu+o+'c ?cu?a DDa?ng, do DDa?ng,
vi` DDa?ng? (theo ca'ch go.i cu?a gia'o su+ Tu+o+ng Lai), la` dda?ng
tri. chu+' kho^ng pha?i la` Nha` nu+o+'c ?cu?a Da^n, do Da^n, vi`
Da^n? nhu+ trong ddie^`u 2 Hie^'n pha'p quy ddi.nh.
Tra`o lu+u da^n chu? ho'a
Ba.n cho ra(`ng ?phong tra`o da^n chu? mang ma`u sa('c kho^ng
tu+o+?ng?. Du+o+`ng nhu+ ba.n que^n ra(`ng chu? nghi~a xa~ ho^.i
(CNXH), chu? nghi~a CS (CNCS) mo+'i la` kho^ng tu+o+?ng vi` cho dde^'n
nay chu+a co' mo^.t nu+o+'c na`o tie^'n dde^'n CNXH hay CNCS ca?.
Nhu+~ng nu+o+'c co`n ?kie^n tri` CNXH? chi? co`n dde^'m tre^n dda^`u
ngo'n tay.
Ngu+o+.c la.i, the^? che^' da^n chu? dda~ ddu+o+.c a'p du.ng tha`nh
co^ng ta.i ha^`u he^'t ca'c quo^'c gia tre^n the^' gio+'i. The^? che^'
da^n chu? dda~ la` hie^.n thu+.c ta.i nhie^`u quo^'c gia chu+' kho^ng
pha?i chi? mo+'i tre^n ly' thuye^'t hay trong ly' tu+o+?ng.
Ngay ca? nhu+~ng ngu+o+`i la~nh dda.o Trung Quo^'c ma` ba.n ddem ra
la`m vi' du. cu~ng pha?i thu' nha^.n la` ho. ddang ?mo` dda' qua
so^ng? dde^? tie^'n to+'i CNXH. Gio+'i la~nh dda.o Trung Quo^'c co'
the^? mo`, nhu+~ng ngu+.o+`i la~nh dda.o dda?ng CSVN co' the^? mo`,
nhu+ng ho. kho^ng co' quye^`n ba('t da^n to^.c VN pha?i mo` ma^~m theo
ho..
Tra`o lu+u da^n chu? ho'a la` tra`o lu+u toa`n ca^`u. Ngay ca? gio+'i
la~nh dda.o dda?ng CSVN cu~ng pha?i ddu+a ?da^n chu?? va`o kha^?u
hie^.u : ?xa^y du+.ng xa~ ho^.i co^ng ba(`ng, da^n chu?, va(n minh?.
Ba.n co' cho ra(`ng gio+'i la~nh dda.o dda?ng CS ddang ?hoang
tu+o+?ng? khi ddo`i xa^y du+.ng xa~ ho^.i da^n chu? ta.i VN hay kho^ng
?
Phu+o+ng DDo^ng hay phu+o+ng Ta^y
Ba.n cho ra(`ng to^i ddang ?a'p dda(.t da^n chu? kie^?u phu+o+ng Ta^y?
va`o VN. Va^.y ba.n co' the^? chi? ra nhu+~ng quo^'c gia cha^u A' nhu+
Nha^.t Ba?n, Ha`n Quo^'c, DDa`i Loan, A^'n DDo^., Malaysia,... ddang
da^n chu? kie^?u ...phu+o+ng na`o kho^ng ?
Ba.n co' bie^'t chu? nghi~a Ma'c Le^nin la` chu? nghi~a dde^'n tu+`
phu+o+ng Ta^y hay kho^ng ? Ba.n co' bie^'t ra(`ng mo^ hi`nh Nha`
nu+o+'c chu'ng ta hie^.n ta.i la` sao che'p cu?a mo^ hi`nh cu?a Lie^n
Xo^ tru+o+'c dda^y, mo^.t quo^'c gia phu+o+ng Ta^y hay kho^ng ?
Ca'c ba.n tha`nh vie^n THTNDC cu~ng nhu+ to^i cha(?ng co' quye^`n gi`
dde^? ?a'p dda(.t? ba^'t ki` mo^.t thu+' gi` le^n da^n to^.c VN.
Co' cha(ng chi? la` gio+'i la~nh dda.o dda?ng CSVN, nhu+~ng ngu+o+`i
ddang na('m quye^`n lu+.c thu+.c su+., nhu+~ng ngu+o+`i ddang na('m
qua^n ddo^.i, co^ng an, nha` tu`, truye^`n tho^ng mo+'i co' the^? ?a'p
dda(.t? mo^ hi`nh ddo^.c dda?ng kie^?u phu+o+ng Ta^y le^n dda^`u da^n
to^.c VN.
Chu'ng to^i chi? muo^'n da^n to^.c na`y ddu+o+.c tu+. quye^'t ddi.nh
tu+o+ng lai cu?a mi`nh qua ba^`u cu+? tu+. do va` co^ng ba(`ng,
ddu+o+.c tri`nh ba`y y' kie^'n ve^` ca'c va^'n dde^` chi'nh tri., xa~
ho^.i, kinh te^',... mo^.t ca'ch trung thu+.c qua ba'o chi' tu+. do.
Nhu+~ng ddie^`u tre^n cha(?ng pha?i dde^'n tu+` phu+o+ng na`o ca?.
Tu+. do u+'ng cu+?, tu+. do ba^`u cu+?, tu+. do ba'o chi' la` nhu+~ng
quye^`n thie^ng lie^ng cu?a mo^~i co^ng da^n, mo^~i con ngu+o+`i dda~
ddu+o+.c minh ddi.nh trong Hie^'n pha'p VN.
DDa dda?ng se~ loa.n?
Ba.n dda~ du`ng Trung Quo^'c dde^? ne^u vie^~n ca?nh ?pha?i ddo^?
ra^'t nhie^`u ma'u? ne^'u ?xua^'t hie^.n nhu+~ng phong tra`o da^n
chu??. Ba.n cu~ng no'i ?Thu+.c te^' li.ch su+? dda~ chu+'ng minh
ddie^`u ddo'?. Va^.y ba.n co' bie^'t su+. ddo^? ma'u ddo' do ai ga^y
ra hay kho^ng ?
Nguye^n nha^n ga^y ddo^? ma'u duy nha^'t la` do che^' ddo^. ddo^.c
ta`i co^' ba'm vi'u quye^`n lu+.c ba^'t ho+.p pha'p. Nhu+~ng ngu+o+`i
da^n chu? kho^ng co' qua^n ddo^.i, kho^ng co' co^ng an, kho^ng co' vu~
khi' ne^n cha('c cha('n ra(`ng ho. kho^ng ga^y ca?nh ?dda^`u ro+i ma'u
cha?y? ddu+o+.c.
Ta^'t ca? nhu+~ng phong tra`o da^n chu? bi. dda`n a'p nhu+ Thie^n An
Mo^n, Pha'p Lua^n Co^ng,... ta.i Trung Quo^'c, phong tra`o da^n chu?
ta.i Mie^'n DDie^.n, hoa(.c ca'c phong tra`o da^n chu? dda~ tha`nh
co^ng trong qua' khu+' nhu+ ta.i Indonesia, Ha`n Quo^'c dde^`u do
chi'nh quye^`n ddo^.c ta`i ga^y ca?nh ?dda^`u ro+i ma'u cha?y? chu+'
kho^ng pha?i nhu+~ng ngu+o+`i da^n chu? tay kho^ng ta^'c sa('t.
Ba.n cu~ng do.a da^~m ra(`ng ?Trung Quo^'c se~ ti`m mo.i ca'ch dde^?
ta'c ddo^.ng va`o ?ne^`n da^n chu? mo+'i? cu?a VN?. Va^.y ba.n, to^i,
nhu+~ng thanh nie^n VN se~ ngo^`i ye^n dde^? cho ngoa.i bang ta'c
ddo^.ng ? Hay la` chu'ng ta se~ chi? bie^'t suo^'t ddo+`i li'u ri'u
ddi theo Trung Quo^'c ? Ba.n se~ ?an pha^.n? nhi`n Trung Quo^'c thao
tu'ng VN ?
Ba.n cu~ng ne^u mo^.t vie^~n ca?nh ra^'t ?ru`ng ro+.n? ve^` da^n chu?
nhu+ng kho^ng he^` ddu+a ra lua^.n cu+' thuye^'t phu.c nhu+ chuye^.n
mo^~i la`ng se~ co' mo^.t va`i dda?ng, ro^`i se~ ?nga`y ca`ng bi. xe'
le? ra du+o+'i che^' ddo^. da^n chu??. Vie^~n ca?nh na`y chu+a xa?y ra
o+? nu+o+'c na`o ca?.
Na(m 1945, ca'ch dda^y ho+n 60 na(m, ngu+o+`i da^n VN dda~ ddi ba^`u
cu+? dda dda?ng. DDa?ng Da^n Chu?, dda?ng Xa~ ho^.i dda~ cu`ng to^`n
ta.i va` chie^'n dda^'u be^n ca.nh dda?ng CS dde^'n nga`y tho^'ng
nha^'t dda^'t nu+o+'c na(m 1975. VN dda~ tu+`ng co' mo^.t qua' khu+'
da^n chu?, dda dda?ng va` kho^ng he^` ?loa.n? nhu+ ba.n ddang do.a
da^~m.
Ta.i Malaysia, dda^'t nu+o+'c ra^'t ga^`n VN, vo+'i 6 ngo^n ngu+~
kha'c nhau, 6 to^n gia'o kha'c nhau, nhie^`u chu?ng to^.c kha'c nhau,
cu+ ngu. tre^n nhie^`u ho`n dda?o kha'c nhau, ho. dda~ xa^y du+.ng
tha`nh co^ng va` ddang hoa`n thie^.n the^? che^' da^n chu?.
To^i tin cha('c ngu+o+`i da^n VN kho^ng thua ke'm ngu+o+`i da^n
Malaysia.
Cu~ng ca^`n nha('c la.i cho ba.n nho+', che^' ddo^. ddo^.c dda?ng theo
chu? nghi~a CS (ta.i Lie^n Xo^, Trung Quo^'c, DDo^ng A^u,...) dda~
ta`n sa't ho+n 100 trie^.u ngu+o+`i. O+? VN, sai la^`m tho+`i ca?i
ca'ch ruo^.ng dda^'t, dda'nh tu+ sa?n, ga^y tha?m na.n ?thuye^`n
nha^n?,... cu~ng dda~ go'p pha^`n kho^ng nho? va`o con so^' tre^n.
Mo^.t ddie^`u nu+~a ca^`n no'i la` da^n chu? luo^n ddi vo+'i pha'p
tri.. Ca'c dda?ng pha'i ca.nh tranh vo+'i nhau dde^? co' la' phie^'u
cu?a da^n mo^.t ca'ch co^ng ba(`ng, ddu'ng lua^.t chu+' kho^ng pha?i
su+? du.ng ba.o lu+.c mo^.t ca'ch ba^'t ho+.p pha'p dde^? cu+o+'p
chi'nh quye^`n.
Va^'n dde^` da^n tri'
Nha('c la.i lua^.n ddie^?m tre^n, ca'ch dda^y ho+n 60 na(m, ngu+o+`i
da^n VN vo+'i 95% da^n so^' mu` chu+~ dda~ ba^`u cu+? tha`nh co^ng
chi'nh phu? dda^`u tie^n, tha`nh la^.p ne^n nu+o+'c VN Da^n Chu?
Co^.ng Ho`a.
Nga`y nay, ti? le^. bie^'t chu+~ cu?a ngu+o+`i da^n VN la` ho+n 90%,
vu+o+.t xa ti? le^. bie^'t chu+~ cu?a nhie^`u nu+o+'c da^n chu? tre^n
the^' gio+'i, vi' du. nhu+ A^'n DDo^..
Nu+o+'c Pha'p, no+i to^i dda~ tu+`ng theo ho.c, cu~ng chu+a bao gio+`
co' ti? le^. ddo^~ to^'t nghie^.p pho^? tho^ng cao nhu+ o+? VN.
Mo^.t ngu+o+`i no^ng da^n co' the^? kho^ng bie^'t la`m chi'nh tri.,
kho^ng bie^'t va^.n ddo^.ng tranh cu+?, nhu+ng o^ng bie^'t cho.n
dda?ng pha'i na`o cha(m lo dde^'n quye^`n lo+.i cu?a o^ng va` the^?
hie^.n y' chi' cu?a o^ng qua la' phie^'u.
Sau mo^~i nhie^.m ki`, ngu+o+`i no^ng da^n ddo' la.i co' quye^`n cho.n
la.i. Ne^'u dda?ng ca^`m quye^`n la`m to^'t, o^ng tie^'p tu.c ba^`u
cho ho., co`n ne^'u la`m kho^ng to^'t thi` o^ng ba^`u dda?ng kha'c
le^n.
Ho+n nu+~a, mo^.t dda^'t nu+o+'c dda~ ho`a bi`nh ddu+o+.c 1/3 the^'
ky?, khoa?ng tho+`i gian ddu? da`i dde^? ra^'t nhie^`u nu+o+'c tro+?
tha`nh cu+o+`ng quo^'c, ngu+o+`i da^n va^~n co`n bi. ba.n cho la`
?da^n tri' tha^'p?, ?thu nha^.p ngu+o+`i da^n cu~ng mo+'i chi? o+?
mu+'c nghe`o?, dda?ng ddang ddo^.c quye^`n la~nh dda.o dda^'t nu+o+'c
ddo' co' co`n xu+'ng dda'ng dde^? la~nh dda.o nu+~a hay kho^ng ? Va`
dda?ng ddo' co' da'm chi.u tra'ch nhie^.m ve^` nhu+~ng ha^.u qua? cu?a
mi`nh hay kho^ng hay chi? bie^'t xin lo^~i va` ddo^? lo^~i cho nhu+~ng
nguye^n nha^n kha'ch quan?
Da^n VN co' an pha^.n?
Ne^'u chu'ng ta chi? tranh lua^.n tre^n BBC, mo^.t ha~ng tho^ng
ta^'n cu?a nu+o+'c Anh, ca'c ?the^' lu+.c thu` ddi.ch? se~ de^~ ?vu
kho^'ng? la` ngu+o+`i da^n VN kho^ng co' quye^`n tu+. do ngo^n lua^.n,
dde^? dde^'n no^~i thanh nie^n pha?i ddi tranh lua^.n ta.i mo^.t
die^~n dda`n cu?a nu+o+'c ngoa`i
Nguye^~n Tie^'n Trung
To^i kha(?ng ddi.nh ra(`ng ngu+o+`i da^n VN kho^ng an pha^.n trong
tho+`i bi`nh nhu+ ba.n no'i, ly' do chi'nh la` mo.i phu+o+ng tie^.n
dde^? ha`nh ddo^.ng va` le^n tie^'ng nhu+ la^.p ho^.i, ho^.i ho.p, ra
ba'o dde^`u bi. ca^'m.
Nhi`n be^` ngoa`i ngu+o+`i ta de^~ nghi~ la` ngu+o+`i da^n ddang an
pha^.n, nhu+ng thu+.c te^' ddo' la` ?so'ng nga^`m vu`ng bie^?n
la(.ng?. Khi tho+`i co+ dde^'n, ba.n se~ tha^'y su+'c ma.nh va` su+.
kha't khao da^n chu? cu?a ngu+o+`i da^n.
Bao nhie^u trie^`u dda.i dda~ bi. cho^n vu`i chi? vi` ca'i ?tu+o+?ng?
he^'t su+'c nga^y tho+ ddo' cu?a nha` ca^`m quye^`n, trong ddo' co'
ca? phong kie^'n Trung Quo^'c (ddo^ ho^. nu+o+'c ta 1000 na(m) va`
thu+.c da^n Pha'p (ddo^ ho^. nu+o+'c ta 100 na(m).
Thu+o+.ng to^n pha'p lua^.t
Ba.n cho ra(`ng ?Trung ddo`i dda dda?ng, ddo`i tam quye^`n pha^n
la^.p, ddo`i tu+ nha^n la^.p ba'o...?. O+? dda^y Trung nghi~ ba.n
chu+a co' di.p ddo.c Hie^'n pha'p VN dde^? co' the^? ?so^'ng va` la`m
vie^.c theo Hie^'n pha'p va` pha'p lua^.t?.
Tru+o+'c he^'t, ca^`n kha(?ng ddi.nh ra(`ng tha`nh la^.p dda?ng kho^ng
he^` bi. ca^'m bo+?i ba^'t ki` ddie^`u khoa?n na`o trong Hie^'n pha'p.
Co^ng da^n co' quye^`n la`m nhu+~ng gi` lua^.t pha'p kho^ng ca^'m,
co`n co^ng chu+'c Nha` nu+o+'c chi? ddu+o+.c phe'p la`m nhu+~ng gi`
lua^.t pha'p cho phe'p. DDo' la` ddie^?m ca(n ba?n cu?a mo^.t Nha`
nu+o+'c pha'p quye^`n.
Do ddo', vie^.c tha`nh la^.p dda?ng pha'i dde^? tham gia sinh hoa.t
chi'nh tri. la` chuye^.n ho+.p pha'p o+? VN. DDa?ng vie^n ca'c dda?ng
Tha(ng Tie^'n, Da^n Chu? Nha^n Da^n,... bi. ba('t trong tho+`i gian
ga^`n dda^y kho^ng ai bi. ba('t vi` to^.i tha`nh la^.p dda?ng.
Ba'c Le^ Du~ng cu~ng luo^n kha(?ng ddi.nh VN kho^ng co' tu` nha^n
chi'nh tri., nghi~a la` la`m chi'nh tri., sinh hoa.t dda?ng pha'i o+?
VN kho^ng he^` co' to^.i.
DDie^`u 69 Hie^'n pha'p ghi ro~ ?Co^ng da^n co' quye^`n tu+. do ngo^n
lua^.n, tu+. do ba'o chi'; co' quye^`n ddu+o+.c tho^ng tin; co'
quye^`n ho^.i ho.p, la^.p ho^.i, bie^?u ti`nh theo quy ddi.nh cu?a
pha'p lua^.t?.
DDie^`u 146 Hie^'n pha'p ghi ro~ ?Hie^'n pha'p nu+o+'c Co^.ng hoa` xa~
ho^.i chu? nghi~a VN la` lua^.t co+ ba?n cu?a Nha` nu+o+'c, co' hie^.u
lu+.c pha'p ly' cao nha^'t. Mo.i va(n ba?n pha'p lua^.t kha'c pha?i
phu` ho+.p vo+'i Hie^'n pha'p?.
Do ddo', chuye^.n tu+ nha^n ra ba'o, chuye^.n co^ng da^n la^.p ho^.i
va` ho^.i ho.p, chuye^.n co^ng da^n la^.p dda?ng dde^? tham gia va`o
co^ng vie^.c chung cu?a dda^'t nu+o+'c la` nhu+~ng chuye^.n ho+.p
pha'p va` ho+.p hie^'n.
Nhu+~ng ngu+o+`i co^' ti`nh thu? tie^u nhu+~ng quye^`n ca(n ba?n va`
thie^ng lie^ng na`y cu?a nha^n da^n la` nhu+~ng ke? pha.m pha'p.
Co' mo^.t thu+.c te^' ba.n ca^`n bie^'t, ddo' la` Ta^.p Ho+.p Thanh
Nie^n Da^n Chu? ddang to^`n ta.i va` sinh hoa.t co^ng khai ta.i VN,
ba^'t cha^'p vie^.c ba.n co' ?cha^'p nha^.n? hay kho^ng.
Mo^.t thu+.c te^' kha'c ba.n cu~ng ne^n bie^'t, ddo' la` dda?ng Da^n
Chu? VN ddang sinh hoa.t co^ng khai trong nu+o+'c, co' cu+o+ng li~nh,
ddie^`u le^. ro~ ra`ng, vo+'i To^?ng thu+ ki' la` Gia'o su+ Hoa`ng
Minh Chi'nh.
DDe^` nghi. ddo^'i thoa.i
Ba.n dde^` nghi. ha~y dde^? sinh vie^n VN pha'n xe't ve^` THTNDC. Ca'c
ba.n trong THTNDC va` ba?n tha^n to^i cu~ng ra^'t mong mo?i ddie^`u
ddo'.
DDe^? co^ng vie^.c ?pha'n xe't? ddu+o+.c die^~n ra co^ng khai va`
co^ng ba(`ng. To^i nghi~ ba'o Tuo^?i Tre?, ba'o Thanh Nie^n ca^`n
dda(ng toa`n bo^. nhu+~ng ba`i vie^'t tu+` tru+o+'c dde^'n nay cu?a
ca'c ba.n tha`nh vie^n THTNDC va` cu?a to^i, cu~ng nhu+ ba`i vie^'t
na`y cu?a ba.n va` cho mo+? die^~n dda`n tha?o lua^.n co^ng khai dde^?
ca'c ba.n sinh vie^n pha'n xe't.
To^i cu~ng dde^` nghi. la` to^? chu+'c ddo^'i thoa.i co^ng khai ta.i
Tha`nh ddoa`n tpHCM (so^' 4 Pha.m Ngo.c Tha.ch) va` ca'c tru+o+`ng
dda.i ho.c, co' VTV 1 truye^`n hi`nh tru+.c tie^'p dde^? ngu+o+`i da^n
ca? nu+o+'c co' the^? theo do~i va` cho y' kie^'n.
Ly' do la` vi` ne^'u chu'ng ta chi? tranh lua^.n tre^n BBC, mo^.t
ha~ng tho^ng ta^'n cu?a nu+o+'c Anh, ca'c ?the^' lu+.c thu` ddi.ch?
se~ de^~ ?vu kho^'ng? la` ngu+o+`i da^n VN kho^ng co' quye^`n tu+. do
ngo^n lua^.n, dde^? dde^'n no^~i thanh nie^n pha?i ddi tranh lua^.n
ta.i mo^.t die^~n dda`n cu?a nu+o+'c ngoa`i.
Va`i do`ng chia se? vo+'i ba.n Le^ Hoa`n.
Ca'c ddu+o+`ng link ca^`n ddu+a :
Web site cu?a dda?ng Da^n Chu?
http://www.ddcvn.org
Cu+o+ng li~nh, ddie^`u le^. cu?a dda?ng Da^n Chu?
http://www.mediafire.com/?ahn2meyt1ly
Web site THTNDC
http://www.thtndc.com
Ta`i lie^.u gio+'i thie^.u THTNDC
http://www.mediafire.com/?6xngmcz2kyn
DDa`i radio Tie^'ng No'i Thanh Nie^n
http://360.yahoo.com/tiengnoithanhnien
Blog The Viet Youth For Democracy
http://360.yahoo.com/vietyouthfordemocracy
Blog THTNDC
http://360.yahoo.com/taphopthanhniendanchuvietnam

.

Relevant Pages