Nay - VC thu+o+`ng xuye^n bi. bo'p nghe.t tho+? vi` chu? nghi~a ba' quye^`n (imperialism) cu?a Ta`u co^.ng

* La`m the^' na`o ba?o ve^. la~nh tho^? VN tru+o+'c mo^.ng ba`nh
tru+o+'ng cu?a Trung Quo^'c?

Ma(.c La^m, RFA 21.8.07

Tu+` nhie^`u na(m nay, tranh cha^'p giu+~a Trung Quo^'c va` ca'c
nu+o+'c ta.i khu vu+.c qua^`n dda?o Tru+o+`ng Sa lu'c nhie^`u lu'c
i't, lu'c gay ga('t lu'c ho`a hoa~n nhu+ng chu+a bao gio+` ye^n la(.ng
hoa`n toa`n. Ly' do cha'nh khie^'n Trung Quo^'c luo^n co' nhu+~ng
ddo^.ng tha'i ddi qua' gio+'i ha.n co' le~ pha't xua^'t tu+` tu+
tu+o+?ng nu+o+'c lo+'n va` ba^'t cha^'p du+ lua^.n the^' gio+'i.
Mo+'i dda^y nha` ca^`m quye^`n CS Trung Quo^'c la.i ngang nhie^n du+.
ti'nh to^? chu+'c mo^.t cuo^.c du li.ch tre^n hai qua^`n dda?o
Tru+o+`ng Sa va` Hoa`ng Sa tuy hai qua^`n dda?o na`y chu+a bao gio+`
du+o+.c quo^'c te^' co^ng nha^.n la` chu? quye^`n thuo^.c ve^` Trung
Quo^'c ca?.
Ha` No^.i chi.u nhie^`u a'p lu+.c tu+` Ba('c Kinh
Ho+n 2 tua^`n sau khi ba'o chi' Trung Quo^'c loan tin ve^` du+. a'n
khai tha'c du li.ch ta.i khu vu+.c Tru+o+`ng Sa, Ha` No^.i mo+'i le^n
tie^'ng pha?n ddo^'i, cho ra(`ng vie^.c to^? chu+'c tour du li.ch
tre^n qua^`n dda?o ddang co' tranh cha^'p la` su+. vie^.c he^'t su+'c
nghie^m tro.ng xa^m la^'n chu? quye^`n cu?a VN.
DDa^y kho^ng pha?i la` la^`n dda^`u tie^n Trung Quo^'c co' nhu+~ng
ha`nh ddo^.ng co^ng khai la^'n a'p VN. Trung Quo^'c dda~ tu+`ng a'p
lu+.c ha~ng da^`u khi' BP pha?i bo? cuo^.c khoan ti`m da^`u ngoa`i
kho+i qua^`n dda?o Tru+o+`ng Sa va`o tha'ng Tu+ vu+`a qua.
Trong vu. na`y, o^ng Le^ Du~ng, pha't ngo^n vie^n cu?a Bo^. Ngoa.i
Giao CSVN cho ra(`ng VN co' dda^`y ddu? ba(`ng chu+'ng li.ch su+? va`
co+ so+? pha'p ly' dde^? kha(?ng ddi.nh chu? quye^`n kho^ng the^?
tranh ca~i cu?a mi`nh ddo^'i vo+'i hai qua^`n dda?o Hoa`ng Sa va`
Tru+o+`ng Sa. Va` o^ng nha^'n ma.nh ra(`ng du+. a'n ho+.p ta'c giu+~a
Ta^.p ddoa`n Da^`u khi' Quo^'c gia VN va` Co^ng ty Da^`u khi' BP cu?a
Anh ddu+o+.c thu+.c hie^.n tu+` na(m 2000 na(`m trong vu`ng dda(.c
quye^`n kinh te^' va` the^`m lu.c ddi.a cu?a VN, hoa`n toa`n thuo^.c
quye^`n chu? quye^`n cu?a VN.
The^' nhu+ng, cuo^'i cu`ng do a'p lu+.c tu+` gio+'i la~nh dda.o Trung
Quo^'c, ca` VN va` BP dda~ pha?i bo? cuo^.c va` vu. vie^.c dda~ ro+i
va`o im la(.ng. Su+. vie^.c kho^ng ngu+`ng la.i o+? ddo' khi Trung
Quo^'c sa~ su'ng va`o ngu+ da^n VN ddang dda'nh ca' ngoa`i kho+i
bie^?n ddo^ng va` nhu+ thu+o+`ng le^., vu. vie^.c cu~ng kho^ng he^`
ddu+o+.c gia?i quye^'t.
Nha^.n ddi.nh cu?a gio+'i pha^n ti'ch
O^ng Tra^`n Bi`nh Nam, mo^.t bi`nh lua^.n gia vo+'i nhie^`u ba`i pha^n
ti'ch ve^` va^'n dde^` Trung Quo^'c cho bie^'t y' kie^'n cu?a o^ng
ve^` vu. na`y nhu+ sau:
"To^i nha^.n tha^'y ro~ ra`ng dda^y la` mo^.t tha'i ddo^. khie^u
khi'ch cu?a Trung Quo^'c ddo^'i vo+'i VN va` so+? di~ ho. la`m to+'i
nhu+ va^.y cu~ng vi` ba^'y la^u nay VN dda~ to? tha'i ddo^. qua' nhu'n
nhu+o+`ng ddo^'i vo+'i Trung Quo^'c.
Thi' du. nhu+ mi`nh ddi xa mo^.t chu't va`o na(m 2005 khi ma` Trung
Quo^'c ba('n che^'t 9 ngu+o+`i da^n ta.i Thanh Ho'a va` mo+'i dda^y 2
ngu+o+`i kha'c cu~ng bi. ba('n che^'t trong vu`ng qua^`n dda?o
Tru+o+`ng Sa thi` VN cu~ng kho^ng co' mo^.t pha?n u+'ng gi` ma.nh me~,
ma` tho^ng thu+o+`ng nhu+~ng vu. nhu+ va^.y xa?y ra tre^n the^' gio+'i
thi` nhu+~ng nu+o+'c bi. thie^.t ha.i thu+o+`ng se~ co' nhu+~ng
tie^'ng no'i ma.nh me~ va` ddo^i khi ho. ddo`i ddu+a va^'n dde^` ra
Lie^n Hie^.p Quo^'c dde^? tha?o lua^.n.
Tru+o+'c nhu+~ng tha'i ddo^. qua' nhu'n nhu+o+`ng cu?a Ha` No^.i nhu+
va^.y thi` to^i nghi~ ra(`ng Ba('c Kinh ho. la^'n ddu+o+.c bu+o+'c
na`o thi` ho. cu+' la^'n tho^i. Trong vu. to^? chu+'c du li.ch
Tru+o+`ng Sa va` Hoa`ng Sa cu?a Trung Quo^'c to^i nghi~ ra(`ng Hoa`ng
Sa thi` mi`nh co' the^? ta.m dde^? mo^.t be^n vi` Hoa`ng Sa dda~ bi.
Trung Quo^'c chie^'m ma^'y chu.c na(m ro^`i, nhu+ng Tru+o+`ng Sa la`
vu`ng co`n nhie^`u tranh cha^'p ma` ho. to^? chu+'c nhu+~ng cuo^.c du
li.ch nhu+ va^.y la` ho. muo^'n chu+'ng to? vo+'i the^' gio+'i ddo'
la` qua^`n dda?o cu?a ho..
To^i nghi~ ra(`ng dda^y la` nhu+~ng ddie^`u dda'ng cho la~nh dda.o VN
va` ngu+o+`i VN ra^'t dda'ng quan ta^m ve^` nhu+~ng ddie^`u na`y vi`
dda^y la` va^'n dde^` co' lie^n quan dde^'n su+. an toa`n cu?a xu+'
so+?."
Gia'o su+ Carl Thayer, mo^.t chuye^n gia ve^` VN hie^.n co^' va^'n cho
Bo^. Quo^'c Pho`ng U'c trong mo^.t la^`n tra? lo+`i dda`i A' Cha^u
Tu+. Do dda~ co' nha^.n xe't:
"Trong va^'n dde^` vi.nh Ba('c Bo^., VN va` Trung Quo^'c ne^n ba.ch
ho'a nhu+~ng tranh cha^'p va` dda(.t le^n ba`n thu+o+ng thuye^'t
nhu+~ng ha`nh ddo^.ng va` tha'i ddo^. hie^?u bie^'t, va` dda^y cu~ng
la` tho+`i ddie^?m dde^? la`m di.u bo+'t nhu+~ng ca(ng tha(?ng va` hai
nu+o+'c thay vi` du`ng nhu+~ng vu~ lu+.c dde^? ddo^'i cho.i."
Tro+? la.i vo+'i o^ng Tra^`n Bi`nh Nam, tra? lo+`i ca^u ho?i ra(`ng
trong the^' ddu+'ng hie^.n nay, chi'nh quye^`n VN pha?i la`m gi` dde^?
gia?i quye^'t va^'n dde^` mo^.t ca'ch hie^.u qua? vu+`a kho^ng dde^?
xa?y ra chie^'n tranh vu+`a kho^ng bi. ma^'t dda^'t o^ng Nam cho
bie^'t:
"To^i tha^'y ve^` va^'n dde^` na`y ddu+o+ng nhie^n ddu+'ng tru+o+'c
su+'c ma.nh cu?a Trung Quo^'c va` ca'i the^' te^' nhi. giu+~a hai
nu+o+'c thi` VN kho^ng the^? co'i tha'i ddo^. na`o ma.nh me~ ho+n
ddu+o+.c. Tuy nhie^n ne^'u dda?ng CSVN co' tinh tha^`n tra'ch nhie^.m
ho+n ma` nhi`n la.i li.ch su+? cu?a VN trong cuo^.c nga(n cha(.n xa^m
la(ng tu+` Trung Quo^'c thi` tha^'y ra(`ng ba^'t cu+' trie^`u dda.i
na`o ma` co' su+. ye^?m tro+. cu?a qua^`n chu'ng cu?a toa`n da^n thi`
chi'nh quye^`n ddo' co' ddu? su+'c ma.nh dde^? cho^'ng xa^m la(ng.
Tha`nh ra to^i nghi~ tru+o+'c su+. dde do.a cu?a Trung Quo^'c nhu+
va^.y thi` ngu+o+`i ca^`m quye^`n VN hie^.n ta.i ca^`n pha?i co' ke^'
ha.ch huy ddo^.ng su+. ye^?m tro+. cu?a toa`n da^n chu+' kho^ng pha?i
ca'i gi` cu~ng du+.a va`o su+. quye^'t ddi.nh cu?a la~nh dda.o ma`
tho^i ma` coi thu+o+`ng y' kie^'n cu?a qua^`n chu'ng."
La`m the^' na`o dde^? ba?o ve^. la~nh tho^??
Tru+o+'c tha('c ma('c hie^.n nay VN ddang la` nu+o+'c tie^'n da^`n
dde^'n vai tro` cu?a mo^.t nu+o+'c ma.nh trong kho^'i ASEAN va^.y thi`
lie^.u tie^'ng no'i cu?a ASEAN co' the^? ga^y chu't a'p lu+.c na`o
ddo^'i vo+'i Trung Quo^'c hay kho^ng. O^ng Tra^`n Bi`nh Nam chia se?:
"To^i nghi~ VN cu~ng co' the^? ke^u go.i ca'c nu+o+'c trong kho^'i
ASEAN Hie^.p Ho^.i DDo^ng Nam A', dda(.c bie^.t la` nhu+~ng nu+o+'c
co' lie^n he^. dde^'n vie^.c ddo`i quye^`n lo+.i trong qua^`n dda?o
Tru+o+`ng Sa cu`ng le^n tie^'ng dde^? ma` ddo`i ho?i Trung Quo^'c
pha?i co' mo^.t tha'i ddo^. de` da(.t ho+n, Tuy nhie^n mi`nh cu~ng
tha^'y ra(`ng tuy trong qua' khu+' cu~ng dda~ co' la`m chu+' kho^ng
pha?i la` kho^ng nhu+ng khi ddu+a va^'n dde^` na`y ra thi` Trung
Quo^'c lu'c na`o cu?ng to? mo^.t tha'i ddo^. ra^'t la` muo^'n gia?i
quye^'t nhu+ng khi ro+`ii kho?i ba`n ho^.i nghi. thi` dda^u va^~n va`o
dda^'y.
Khi na`o la^'n ddu+o+.c thi` ho. va^~n la^'n vi` ho. co' su+'c ma.nh
qua^n su+. va` ho+n nu+~a ca'i pha^`n la^'n chie^'m na`y to^i nghi~
cu~ng na(`m trong chie^'n lu+o+.c da`i ha.n cu?a ho. la` pho'ng ca'i
su+'c ma.nh cu?a mi`nh ve^` phi'a nam cu?a Trung Quo^'c."
Du+ lua^.n cho ra(`ng nhu+~ng cuo^.c bie^?u ti`nh trong nu+o+'c
tru+o+'c To`a dda.i su+' Trung Quo^'c o+? Ha` No^.i ddo`i ho?i nu+o+'c
na`y pha?i to^n tro.ng chu? quye^`n cu?a VN la` ddie^`u kho' thu+.c
hie^.n, ne^'u kho^ng muo^'n no'i la` kho^ng the^? thu+.c hie^.n, vi`
nhu+~ng te^' nhi. trong quan he^. song phu+o+ng va` nhu+~ng va^'n
dde^` ma` nha` nu+o+'c VN cho la` nha.y ca?m.
Tuy nhie^n ddie^`u na`y kho^ng nga(n ca?n ddu+o+.c ngu+o+`i VN o+?
Ha?i ngoa.i to^? chu+'c nhu+~ng cuo^.c bie^?u ti`nh cho^'ng ddo^'i
Trung Quo^'c ta.i nhu+~ng nu+o+'c co' ngu+o+`i Vie^.t ddi.nh cu+.
Lie^.u co^.ng ddo^`ng dda^`y su+'c ma.nh tinh tha^`n na`y co' chia se?
gi` ddo^'i vo+'i va^'n na.n ma` chi'nh phu? Ha` No^.i ddang pha?i
ddo^'i pho'? Chu'ng to^i ghi nha^.n y' kie^'n cu?a o^ng Huy`nh Lu+o+ng
Thie^.n, mo^.t nha` ba'o ta.i San Fansisco nhu+ sau:
"Va^'n dde^` bie^?u ti`nh tru+o+'c to`a la~nh su+. Trung Co^.ng thi`
co^.ng ddo^`ng dda~ la`m nhie^`u la^`n chu+' kho^ng pha?i mo^.t la^`n,
nhu+ng giao tra'ch nhie^.m ba?o ve^. su+. an toa`n la~nh tho^? cho
mo^.t co^.ng co^`ng nho? be' o+? ha?i ngoa.i la` kho^ng co^ng ba(`ng."
Nhu+~ng quan ddie^?m cu?a hai o^ng Tra^`n Bi`nh Nam va` o^ng Huy`nh
Lu+o+ng Thie^.n cu~ng ddu+o+.c chia se? bo+?i nhie^`u ngu+o+`i Vie^.t
kha'c ddang sinh so^'ng ta.i ha?i ngoa.i cho tha^'y su+. quan ta^m
cu?a mo.i ngu+o+`i tre^n cu`ng mo^.t va^'n na.n ma` chi'nh phu? VN
ddang ddo^'i pho'.
Ca^u ho?i ddang ddu+o+.c dda(.t ra la` lie^.u nhu+~ng lo+`i pha?n
ddo^'i ma` VN dda~ ddu+a ra co' nga(n ca?n ddu+o+.c quye^'t ddi.nh
cu?a Trung Quo^'c hay kho^ng, va` ne^'u kho^ng, thi` bu+o+'c ddi ke^'
tie^'p cu?a Ha` No^.i ddo^'i vo+'i Ba('c Kinh trong va^'n dde^` na`y
se~ nhu+ the^' na`o?
Ma(.c La^m, RFA
Washington 21.8.2007

.

Relevant Pages