Cung ca'ch ngu+o+`i Ha` No^.i ba^y gio+`

* Nghe chuye^.n Ha` No^.i

Nguye^~n Hu+~u Tho+`i

Lo+`i ngu+o+`i vie^'t: To^i sinh tru+o+?ng va` lo+'n le^n o+? mie^`n
Trung, va` co' vo+. ngu+o+`i mie^`n Ba('c (Ha` No^.i). No^~i u+o+'c
mo+ cu?a to^i la` co' di.p ve^` tha(m que^ vo+. o+? Ha` no^.i; nhu+ng
tie^'c thay dda~ 38 na(m ke^'t ho^n vo+'i na`ng, to^i va^~n chu+a
dda.t ddu+o+.c y' nguye^.n. Nha^n co' anh ba.n tha^n mo+'i ve^` tha(m
Ha` No^.i tro+? la.i Hoa ky`. Anh co' dde^'n tha(m to^i, va` ke^?
chuye^.n ve^` tha(m Ha` No^.i. To^i na'o nu+'c nghe anh ke^?, va`
trung thu+.c thua^.t la.i kho^ng the^m bo+'t, dde^? ha^`u ba.n ddo.c.
*
- Anh bie^'t kho^ng. To^i a(n ma(.c co^'t sa.ch se~, thoa?i ma'i chu+'
kho^ng pha?i cho sang tro.ng, a(n die^.n be^n ngo`ai khi ddi ra pho^'.
To+'i Ha` no^.i, to^i ve^` ngu. ta.i nha` o^ng anh ruo^.t to^i, chi.
da^u to^i ngu+o+`i Ha` no^.i. Anh chi. to^i co' chu+o+ng tri`nh cho
to^i ddi tha(m vie^'ng Ha` no^.i nga`y ho^m sau. Nhu+ng to^i tranh
thu? tho+`i gian, muo^'n ddi loanh quanh ga^`n nha` tru+o+'c dda~.
Ta('m ru+?a thay qua^`n a'o xong, to^i mu+o+.n chie^'c xe dda.p cu?a
ddu+'a cha'u dda.p la^~n qua^~n quanh khu pho^' ga^`n nha` cho gia~n
ga^n co^'t, va` quan sa't quanh ddo' xem co' gi` la. kho^ng. DDi ma^'y
qua~ng ddu+o+`ng, to^i tha^'y co' ca'i tie^.m a(n be^n ngo`ai dde^?
nhie^`u cha^.u hoa, ca^y kie^?ng tro^ng ha^'p da^~n qua'. To` mo`,
to^i ca^?n tha^.n kho'a xe, va` bu+o+'c va`o ti'nh kie^'m ca'i gi` a(n
lo't da.. Mo^.t co^ co' le~ la` nha^n vie^n nha` ha`ng, ma(.c a'o da`i
xanh co' hoa the^u no+i ngu+.c, ddu+'ng ca.nh mo^.t ca^.u con trai,
ma(.c ddo^`ng phu.c nha` ha`ng. Ca? hai nhi`n to^i cha(m chu' tu+`
dda^`u dde^'n cha^n, co^ ga'i bu+o+'c la.i ga^`n, ma(.t cu+' ve^nh
le^n, ca^'t tie^'ng ho?i:
- Ba'c va`o dda^y ti`m ai?
- Xin lo^~i, chu+' dda^y kho^ng pha?i la` nha` ha`ng a(n sao co^?
- O+`! Nha` ha`ng a(n dda^'y, nhu+ng ba'c ddi lo^.n cho^~ ro^`i.
- Sao la. va^.y?
- Chu'ng to^i nghi~ Ba'c kho^ng ddu? "tie^u chua^?n dde^? phu.c vu.".
Trong lo`ng to^i tha^'y la. la('m nhu+ng cu~ng co^' ho?i dde^? nghe
thu+? co^ be' no'i gi` nu+~a. Trong bu.ng to^i nghi~, kho^ng le~ o+?
Vie^.t nam hie^.n nay co`n ky` thi. ho+n tho+`i no^.i chie^'n Nam
Ba('c o+? My~ ca'ch dda^y ho+n 200 na(m tru+o+'c sao! To^i nho? nhe.
ho?i:
-Xin co^ vui lo`ng gia?i thi'ch: Ta.i sao to^i la.i kho^ng ddu? tie^u
chua^?n dde^? phu.c vu.?
Co^ nha` ha`ng chu+a ki.p tra? lo+`i thi` be^n pha?i cu+?a pho`ng
xi.ch mo+?, mo^.t ngu+o+`i dda`n o^ng bu+o+'c ra, tay ca^`m xa^'p
gia^'y, ma(.c bo^. vest dden, a'o so+-mi tra('ng, co^? tha('t no+,
dde^? ra^u me'p, cha^n mang gia`y da bo'ng la'ng; tie^'n la.i cho^~
to^i va` ha^'t ha`m ba?o:
- Nha` ha`ng na^`y chi? ba'n cho Vie^.t kie^`u, kha'ch Ngoa.i, va`
ca'n bo^. nha` nu+o+'c co' dda(.t ba`n tru+o+'c.
- A`! Ra la` the^'.
Kho^ng le~, to^i no'i to^i la` Vie^.t kie^`u dda^y. Khi kho^ng la.i
xu+ng danh ta'nh ra la`m gi`... Ngu+o+`i Vie^.t trong nu+o+'c hay
ngu+o+`i Vie^.t o+? nu+o+'c ngoa`i cu~ng la` cu`ng mo^.t da^n to^.c,
mo^.t ma`u da, mo^.t tie^'ng no'i ma`. Sao co' su+. pha^n bie^.t la.
lu`ng nhu+ va^.y. Hi`nh nhu+ mo^.t so^' ngu+o+`i o+? Ha` no^.i ba^y
gio+` ho. quan nie^.m Vie^.t kie^`u la` pha?i ma^.p ma.p, phu+o+ng
phi, tra('ng tre?o, bu.ng to, nhie^`u ddo^ la, a(n ma(.c sang tro.ng,
tie^u tie^`n nhu+ qua(ng qua cu+?a so^?. Ho. dda^u co' bie^'t ra(`ng
o+? My~ du` la`m ba^'t cu+' mo^.t vie^.c gi` ddi nu+~a, mo^.t gio+`
dda'ng mo^.t gio+`, va` pha?i la`m vie^.c he^'t su+'c mi`nh mo+'i mong
dda.t ddu+o+.c ke^'t qua?. Du` la` ngu+o+`i chu? cu~ng va^'t va?
kho^ng thua gi` co^ng nha^n. Ca'c ngu+o+`i trong tie^.m nhi`n tha^'y
to^i ga^`y o^'m, nu+o+'c da la.i dden, nhu+~ng ngo'n tay sa^`n su`i,
tho^ ke^.ch, la.i a(n ma(.c qua' ddo+n gia?n, ne^'u kho^ng muo^'n no'i
la` lo^i tho^i, a'o bo? ra ngo`ai, le` phe`, cha^n mang de'p Nha^.t
cho ma't, ho. kho^ng muo^'n tie^'p to^i cha(ng! To^i tha^'y cu~ng
kho^ng thie^'t a(n uo^'ng nu+~a, ne^n cha`o ho. ro^`i la(.ng le~ quay
lu+ng ra cu+?a, tay tra'i vu+`a gio+ le^n vu+`a ke'o ca'nh cu+?a dde^?
bu+o+'c ra ddu+o+`ng. To^i loa'ng thoa'ng nghe sau lu+ng tie^'ng no'i
tro^'ng kho^ng; gio.ng dda`n o^ng co`n ra^'t tre?, co' le~ cu?a ca^.u
ddu+'ng ga^`n co^ ga'i lu'c na~y:
-Nhi`n ca'i "tha(`ng " ddo' tie^`n ba.c dda^u ma` ddo`i va`o dda^y
a(n. A(n ro^`i no' "li?nh" ngay dda^'y. Mi`nh lai. pha?i ba^.n go.i
co^ng an. Tu.i ddo' chi? co' a(n khoai thi` co'! Ro~ "phe'n" cho
ro^`i!
To^i xem nhu+ kho^ng nghe bie^'t gi`, va` cu+' bu+o+'c ra cho^~ dde^?
chie^'c xe dda.p lu'c na~y ma` trong lo`ng nghi~ ngo+.i lung la('m.
To^i cu+' ngo+~ la` to^i dda~ ddi la.c va`o mo^.t xu+' la. kho^ng
pha?i la` que^ hu+o+ng VN! To^i la` ngu+o+`i Vie^.t nam ma`! Du` to^i
o+? My~ dda~ ga^`n ba mu+o+i na(m ro^`i, nhu+ng nhu+~ng cu+? chi?,
nhu+~ng suy nghi~, nhu+~ng thu+'c a(n uo^'ng, nhu+~ng ta^.p tu.c,
ta^.p qua'n ha`ng nga`y dda^u co' gi` thay ddo^?i ma^'y trong to^i
dda^u! Ca^.u la`m vie^.c trong nha` ha`ng no'i ca^u vu+`a ro^`i, go.i
to^i ba(`ng "tha(`ng" tuo^?i ta'c cha('c cu~ng nho? ho+n cha'u U't
nha` to^i (31 tuo^?i). To^i cha'n nga'n bu+o+'c la.i cho^~ dde^?
chie^'c xe dda.p lu'c na~y ti'nh dda.p xe ve^` nha`, kho^ng ddi nu+~a,
nhu+ng to^i kho^ng tha^'y chie^'c xe dda.p dda^u, no' kho^ng co' ca'nh
ma` dda~ bay ddi ro^`i! To^i nghi~ hay la` to^i la^`m cho^~, cha('c
ho^`i na~y mi`nh dde^? cho^~ dda`ng kia. To^i vo^.i bu+o+'c qua cho^~
to^i vu+`a nghi~ thi` ga(.p ngay co^ ba'n ga'nh tra'i ca^y, tuo^?i
chu+`ng 25, 27 ddang ngo^`i tre^n ca'i ddo`n ga'nh dde^? du+o+'i
dda^'t, hai cha^n xoa.t ra, cha`ng ha?ng, thoa?i ma'i, ne^'u co^ a^'y
ma(.c va'y thi` tha^'y ro~ ca'i qua^`n lo't, may ma` co^ ma(.c qua^`n
da`i; ddang mo'c tie^`n ra la^?m nha^~m dde^'m. To^i bu+o+'c la.i
ga^`n, o^n to^`n va` le^~ phe'p ho?i:
- Xin lo^~i co^. Ho^`i na~y tru+o+'c khi va`o nha` ha`ng to^i vu+`a
no'i, vu+`a la^'y tay chi? vo^ nha` ha`ng), to^i du+.ng chie^'c xe
dda.p ga^`n dda^y. Co^ co' tha^'y ai to+'i la^'y kho^ng nhi??
Co^ ngu+ng dde^'m, ma(.t cu+o+ng le^n, nga^?ng nhi`n to^i co' ve?
nga.c nhie^n nhu+ nhi`n ngu+o+`i tu+` ha`nh tinh la., ma('t la'y
nha'y, mie^.ng pha't ra ca^u tra? lo+`i nha't gu+`ng, gio.ng bu+.c
tu+'c, dda(.c se^.t, na(.ng tha^.t kho' nghe.
- Ro~ ho?i vo+' va^?n! Ai a(n kho^ng ngo^`i ro^`i ra dda^y ngo^`i ga'c
xe cho ba'c pho?ng! Xe'o ddi cho khua^'t ma('t ba`.
To^i nga.c nhie^n va` nghi~ ra(`ng vi` mi`nh tha^.t tha` ho?i tha(?ng,
co' the^? co^ a^'y hie^?u la^`m to^i nghi ngo+` gi` cha(ng ne^n co^
no^?i no'ng cho'ng nhu+ va^.y. To^i no'i lo+`i xin lo^~i va` ti'nh
quay ddi. Co^ kho^ng dda'p la.i, va` cha(m chu' tie^'p tu.c dde^'m
ba.c, xem nhu+ kho^ng co' to^i co`n ddu+'ng dda^'y, mo^`m no'i dday
nghie^'n: "Tie^n su+ nha` chu'ng bay! Ba` dde? ra con ma` con ti'nh
"chu~m" vo+'i ba` ha?. To+` na^`y hai nga`n ma` con cu+' ca~i vo+'i
ba` la` dda~ tra? to+` na(m nga`n. DDo^` tho^'i. Qui? co' tha thi` Ma
cu~ng ba('t. Nga`y mai se~ bie^'t tay ba`."
To^i qua? tha^.t kho^ng hie^?u co^ ddang ru?a ai, va` no'i vo+'i ai.
Tie^'ng "chu~m" nghi~a la` gi`! To^i cha'n chu+o+`ng la(.ng le~ bo?
ddi, cha^.m ra~i tha? bo^. ve^` nha`. To^i ddi la.c va`o khu co'
nhie^`u cu+?a ha`ng ba'n ddo^` ky? nie^.m cho kha'ch du li.ch, va`
chu' y' dde^'n mo^.t cu+?a ha`ng be^n ngoa`i trang hoa`ng ra^'t la`
kie^?u co., ha^'p da^~n. To^i bu+o+'c va`o. Co^ ba'n ha`ng a(n ma(.c
ra^'t tho+`i trang kho^ng thua gi` ca'c co^ ba'n ha`ng son pha^'n
trong ca'c cu+?a tie^.m Macy''s, Boadways o+? My~. Ne't ma(.t tha^.t
dde.p gio^'ng nhu+ ngu+o+`i ma^~u hay ta`i tu+? xi-ne^, tuo^?i co+~
mu+o+`i chi'n, hai mu+o+i. Tha^'y to^i, co^ vo^.i bu+o+'c la.i, tu+o+i
cu+o+`i, vo^`n va~ ho?i, gio.ng no'i nhe. nha`ng, e^m a?, ru ngu?,
di.u da`ng, ngo.t nga`o nhu+ mi'a ddu+o+`ng Qua?ng nga~i. Co^ ta nho?
nhe., tho? the?: "-Cha`o anh! Anh ca^`n mua gi` dde^? em cho.n ho^.."
To^i nghi~ co' le~ mi`nh dda~ dde^'n tuo^?i nge^~nh nga~ng ne^n nghe
la^`m cha(ng hay co^ ddang ho?i ca^.u thanh nie^n na`o ddang ddu+'ng
ga^`n dda^y. To^i nhi`n quanh qua^'t tha^'y kho^ng co' ai , bie^'t la`
co^ ta no'i vo+'i mi`nh ne^n vo+` nhu+ kho^ng nghe. To^i ca?m tha^'y
vu+`a ngu+o+.ng, vu+`a buo^`n cu+o+`i, tuo^?i mi`nh chi? co`n hai na(m
nu+~a la` to+'i tuo^?i hu+u (65). Sao co^ a^'y go.i mi`nh ba(`ng anh
nhi?? Bo^. mi`nh co`n tre? la('m sao! To^i dda^u co' nhuo^.m to'c,
to^i va^~n dde^? dda^`u to'c hoa ra^m kia ma`. To^i vo+'i la^'y ca'i
xa^'c tay dda`n ba` ma^n me^, sa(m soi, ti'nh mua ve^` la`m qua` cho
ba` xa~ Nghie^.p. Co^ ba'n ha`ng tha^'y va^.y bu+o+'c la.i ga^`n ho+n,
mu`i son pha^'n tho+m tho+m de^~ chi.u:
- "Ki`a! Anh ! na`o dde^? em cho.n ho^. cho."
Co^ la(ng xa(ng gio+'i thie^.u ca'i na^`y, mo'n kia va` cu+' ba?o to^i
mua ddi. Co^ ti'nh gia' ho+`i cho. Cuo^'i cu`ng co^ cho.n cho to^i
ddu+o+c mo^.t ca'i xa('c tay kha' dde.p va` da^~n to^i dde^'n qua^`y
tra? tie^`n. Co^ thu nga^n no+i qua^`y ha`ng no+? nu. cu+o+`i tha^.t
tu+o+i, ho?i han, cha`o ddo'n nhu+ ngu+o+`i tha^n tu+` thuo+? na`o,
la^u na(m kho^ng ga(.p. DDo^.t nhie^n co^ ho?i:
-Anh tra? tie^`n ddo^ hay tie^`n no^.i.
To^i ngo+~ nga`ng dda'p: - Tie^`n ddo^! To^i chu+a co' tho+`i gio+`
ddo^?i ra tie^`n Vie^.t nam.
- DDu+o+.c!. To^'t la('m! La^`n sau anh nho+' ghe' la.i cu+?a ha`ng em
nhe'!
To^i mo'c vi' tra? tie^`n, va` la^?m ca^?m tha^`m nghi~ ra(`ng sao hai
co^ na^`y bie^'t mi`nh la` Vie^.t kie^`u ne^n mo+'i ho?i mi`nh tra?
tie^`n ddo^ hay tie^`n no^.i, nhu+ng sao nhu+~ng ngu+o+`i o+? nha`
ha`ng a(n lu'c na~y kho^ng nha^.n ra mi`nh la` Vie^.t kie^`u nhi??
Tra? tie^`n xong, to^i cha`o hai co^, tay ca^`m ca'i xa('c tay do+.m
bu+o'c ra ngo`ai. Co^ ba'n ha`ng tie^~n to^i va` no'i cho to^i vu+`a
ddu? nghe:
- Ca.nh dda^y co' cho^~ "Tu+o+i Ma't", xin mo+`i anh va`o thu+o+?ng
thu+'c. Chu? la` ba.n em.
- Ca?m o+n co^. To^i vu+`a mo+'i uo^'ng nu+o+'c gia?i kha't xong."
To^i tie^'p tu.c bu+o+'c ra ngo`ai ddu+o+`ng lie^`n nghe tie^'ng
cu+o+`i khu'c khi'ch la^~n tie^'ng no'i cu?a co^ ti'nh tie^`n: "Ca'i
la~o gia` a^'y "Lie^~n" ro^`i. La~o ta co`n kho^ng bie^'t "Tu+o+i
Ma't" la` gi`! Ma^`y to^'n co^ng mo+`i mo.c cu~ng vo^ i'ch tho^i".
To^i tha^.t kho^ng hie^?u no^?i, mo+'i va`i phu't tru+o+'c dda^y ca'c
co^ ra^'t tha^n ma^.t go.i to^i ba(`ng anh la`m to^i ngu+o+.ng qua',
va` to? ra vui ve?, sa(n ddo'n, chi? co' ma^'y phu't sau tho^i, ho.
go.i to^i la` la~o gia`, va` du`ng tie^'ng lo'ng la`m to^i kho^ng
hie^?u gi` ca?. To^i lu+~ng thu+~ng, le^'ch the^'ch ho?i ddu+o+`ng
tha? bo^. ve^` nha`, vu+`a bu+o+'c to+'i cu+?a dda~ tha^'y anh chi.
to^i ddu+'ng cho+` no+i ddo' tro^ng ve? no'ng ruo^.t la('m. Chi. da^u
to^i lo la('ng :
-To^i bie^'t chu' ddi la.c ro^`i. Sao kho^ng ddie^.n thoa.i ve^` nha`?
To^i ke^? la.i he^'t chuye^.n ddi va`o nha` ha`ng, chuye^.n ma^'t xe
dda.p, ga(.p co^ ba'n tra'i ca^y, co^ ba'n ha`ng va` co^ thu nga^n o+?
tie^.m ba'n ddo^` ky? nie^.m v..v...Ca? nha` dde^`u cu+o+`i bo` la(n
ra, va` to^i cu~ng tha('c ma('c ho?i anh chi. to^i nhu+~ng chu+~ ma`
to^i vu+`a mo+'i nghe ddu+o+.c nhu+: Li?nh, Phe'n, Chu~m, Tu+o+i Ma't,
Lie^~n v...v.... Anh to^i gia?ii thi'ch:
- Ba^y gio+` da^n o+? dda^y ho. che^' ra nhie^`u tie^'ng lo'ng mo+'i
la('m. Chu' o+? ngo.ai quo^'c la^u na(m ne^n kho^ng ro~ ddo' tho^i.
Li?nh la` bo? ddi, le'n lu't ddi, la^?n ddi (y' muo^'n no'i la` a(n
giu+.t kho^ng tra? tie^`n bo? ddi) Phe'n la` cu't ddi, dduo^?i ddi,
Chu~m la` lu+`a ga.t hay no'i do^'i. Tu+o+i Ma't la` cho+i ga'i. Co`n
Lie^~n la` ba^'t lu+.c, la` lie^.t du+o+ng. Co`n tha'i ddo^. ho.
ddo^'i vo+'i chu' thi` cu~ng tu`y theo ddo^'i tu+o+.ng tho^i. Chu'
tie^u xa`i ddo^-la cho tha^.t nhie^`u, die^.n ddo^` cho tha^.t ke?ng
thi` tru+o+'c ma(.t ho., chu' la` Vua dda^'y. Tho^i! Chu'ng ta va`o
a(n co+m no'i chuye^.n.
Trong bu+~a a(n to^i ho?i anh to^i: - Ho^`i co`n ddi ho.c, em ddo.c
trong sa'ch ba'o tha^'y no'i, va` trong thu+.c te^' cu~ng dda~ ga(.p,
cu~ng dda~ quen nhu+~ng ngu+o+`i Ha` no^.i tru+o+'c na(m 75 o+? Sa`i
go`n, va` ba^y gio+` o+? My~, ho. thanh li.ch la('m, a(n no'i di.u
da`ng, ngo.t nga`o, cu+ xu+? ra^'t la` kha? a'i, ca?m ti`nh. Ba.n
tha^n em co' vo+. ngu+o+`i Ha` no^.i, chi. a^'y hie^`n la`nh, nhu mi`,
khuo^n phe'p, no'i na(ng de^~ nghe la('m kha'c ha(~n nhu+~ng ngu+o+`i
Ha` no^.i ma` em dda~ ga(.p ho^m nay o+? ngo`ai pho^'.
Anh ddang vui ve?, bo^~ng ne't ma(.t chu`ng ha(?n xuo^'ng , dda(.t
ddo^i ddu~a xuo^'ng ba`n, nga^?ng ma(.t nhi`n va`o khoa?ng kho^ng,
ddo^i ma('t xa xa(m, gio.ng buo^`n buo^`n anh tra? lo+`i:
- A^'y la` nhu+~ng ngu+o+`i Ha` no^.i tru+o+'c na(m 1954 ddo' chu'.
Sau hie^.p ddi.nh Geneve tha'ng 7 na(m 1954, mo^.t so^' lo+'n ho. dda~
di cu+ va`o Nam, mo^.t so^' qua' va~ng hoa(.c vi` sinh ke^' hay vi`
ly' do gi` ddo' ho. dda~ ddi ra kho?i Ha` no^.i tu+` la^u ro^`i. Ha`
no^.i ba^y gio+` chi? co`n la.i mo^.t so^' i't ngu+o+`i nhu+ xu+a
tho^i. DDa so^' nhu+~ng ngu+o+`i Ha` no^.i gio+` dda^y la` tu+` ca'c
ti?nh, ca'c vu`ng que^ ve^` la^.p nghie^.p ddo' chu' a.. So^' co`n
la.i la` ca'n bo^. ca'c ca^'p tu+` ca'c no+i ddo^?i ve^`.
Anh to^i kho^ng no'i gi` nu+~a, ddu+'ng da^.y no'i lo+`i xin lo^~i
mo.i ngu+o+`i, la` dda~ du`ng bu+~a xong, va` bu+o+'c va`o nha` trong.
Anh to^i ddi ro^`i, chi. da^u to^i le^n tie^'ng no'i:
- Bie^'t bao gio+` mi`nh co' la.i ddu+o+.c nhu+~ng ngu+o+`i Ha` no^.i
na(m xu+a... chu' nhi?!

.

Relevant Pages