Re: Va(n Cao, tho+ cu?a nhu+~ng gia^'c mo+...

DDu'ng , To^i dda~ ga(.p Va(n Cao trong tha'ng 10 na(m 1994 tai nha` rie^ng
cu?a Nghiem Thuy Bang va Van Cao tai duong Yet Kieu Ha Noi .
To^i xa'c nha^.n Nguyen Manh Trinh dda~ vie^'t ddu'ng ve^`
Gia^'c Mo+ cu?a mo^.t ddo+`i ngu+o+`i va Nie^`m Kha't Vo.ng cu?a Van Cao
la` su+. tha^.t .
http://img.photobucket.com/albums/v209/hoangtatdat/Mrs.jpg
(Vo+. cu?a Va(n Vao ,Nghiem Thuy Bang .
http://img.photobucket.com/albums/v209/hoangtatdat/VanCao1994_BB1.jpg

Viperle




<hytran@xxxxxxxxx> wrote in message
news:kl55b2p52sofpenbmju23vme7k5aub9he8@xxxxxxxxxx
Viet.no, 7.7.06

Nguye^~n Ma.nh Trinh

Va(n Cao ma^'t nga`y 10 tha'ng 7 na(m 1995, dde^'n nga`y ho^m nay la`
11 na(m.
Vo+'i rie^ng to^i, Va(n Cao vu+`a quen va` vu+`a la.. Quen, bo+?i vi`
nhu+~ng ba?n nha.c nghe ha`ng nga`y, nhu+~ng DDa`n Chim Vie^.t,
nhu+~ng Suo^'i Mo+, nhu+~ng Buo^`n Ta`n Thu,... tu+` lu'c vu+`a mo+'i
lo+'n o+? que^ nha` dde^'n ca? nhu+~ng lu'c so^'ng o+? dda^y. Quen,
bo+?i vi` bie^'t o^ng la` mo^.t nghe^. si~ dda ta`i, nghe^. thua^.t
va(n, nha.c, ho.a ddo^.c dda'o, la` mo^.t ngu+o+`i trong nho'm Nha^n
Va(n Giai Pha^?m va` bi. che^' ddo^. ddu+o+ng tho+`i dda^`y a?i tru`
da^.p suo^'t ca? cuo^.c ddo+`i ma(.c du` la` ta'c gia? cu?a ba?n
quo^'c ca "Tie^'n Qua^n Ca". Va`, cu~ng quen la` nhu+~ng ha`nh khu'c
hu`ng tra'ng ma` to^i dda~ cu`ng vo+'i ba.n be` ddo^`ng ngu~ ha't vang
le^n tre^n thao tru+o+`ng, tre^n binh lu+?a, nhu+~ng "Kho^ng qua^n
VN", nhu+~ng "Chie^'n si~ VN"... cu?a nhu+~ng ba`i ha't ma` chu'ng
to^i nghi~ dda~ no+. tu+` lo`ng a'i quo^'c, tu+` su+. hy sinh cu?a
the^' he^. cha anh ddi tru+o+'c.
Co`n la., bo+?i vi` trong the^' he^. nhu+~ng ngu+o+`i sinh ra va`
lo+'n le^n trong khoa?ng tha^.p nie^n 40, 50 va` tru+o+?ng tha`nh o+?
mie^`n Nam nhu+ chu'ng to^i, o^ng va^~n chi? ddu+o+.c bie^'t dde^'n
tu+` mo^.t va`i chi tie^'t kho^ng dda^`y ddu? va` co' le~ chu+'a kha'
nhie^`u cha^'t huye^`n thoa.i, kho^ng gio^'ng vo+'i nhu+~ng nha.c
si~ kha'c nhu+ Pha.m Duy hoa(.c Trinh Co^ng So+n co' nhie^`u ne't
so^'ng thu+.c ga^`n gu~i ho+n.
Co' mo^.t nha` va(n ba^y gio+` cu~ng dda~ qua' co^', nha` va(n Xua^n
Vu~, dda~ so sa'nh hai khuo^n da'ng Va(n Cao va` Pha.m Duy:
"Hai ngu+o+`i cu`ng kho+?i ha`nh
cu`ng mo^.t ddu+o+`ng mo^.t lu'c
hai ngu+o+`i cu`ng dde^'n ddi'ch
nhu+ng mo^~i ngu+o+`i mo^.t no+i
ca'ch nhau mo^.t ddu+o+`ng to+
xa nhau mo^.t so+.i to'c."
Tuy to+ to'c ca'ch nhau nhu+ng la` tha(?m bie^.t nghi`n tru`ng. Va(n
Cao dda~ ma^'t, nhu+ng ta'c pha^?m va` tu+ ca'ch va^~n co`n so^'ng.
Kho^ng pha?i chi? mo^.t mi`nh Xua^n Vu~, ma` ca? Thu.y Khue^ trong
ba`i vie^'t " Va(n Cao - Pha.m Duy, tra^`n gian va` tie^n ca?nh"
cu~ng co' y' mang hai ngu+o+`i, hai phong ca'ch, ra ddo^'i chie^'u.
Nhu+ng, ddo' la` ba`i vie^'t lu'c ma^'y na(m tru+o+'c.
Co`n, ba^y gio+`, Pha.m Duy dda~ ddo^?i kha'c ...
To^i quen thuo^.c the^m vo+'i Va(n Cao khi xem cuo^'n video do DDinh
Anh Du~ng quay " Gia^'c mo+ mo^.t ddo+`i ngu+o+`i". Nhu+~ng hi`nh
a?nh dda~ ga^y tha^.t nhie^`u a^'n tu+o+.ng. Mo^.t o^ng gia` to'c ba.c
tra('ng, le^ ca'i ga^.y cha^.m bu+o+'c tre^n ngo~ pho^' Ha` No^.i,
tre^n ruo^.ng ddo^`ng vo+'i ca'i pho^ng cu?a nu'i ru+`ng a^?n hie^.n
xa xa. Nhu+~ng vi? tu+o+`ng loang lo+?, nhu+~ng ma'i ngo'i re^u phong,
nhu+~ng ca^`u thang khua^'t khu'c, no+i a^'y, ngu+o+`i nghe^. si~
gia` dda~ so^'ng, dda~ la`m vie^.c, dda~ chi.u ddu+.ng nhu+~ng no^~i
ddau tha^`m ki'n cu?a mo^.t ke? si~ kho^ng ga(.p va^.n tho+`i. Ca(n
pho`ng nghe`o na`n, co^~ du+o+ng ca^`m cu~ ky~, nhu+~ng bu+o+'c tranh
treo tre^n ma?nh tu+o+`ng xa'm xi.t, dda~ ho+n mo^.t la^`n la` nhu+~ng
hi`nh a?nh cu?a ta.p chi' quo^'c te^' National Geographic cho mo^.t
ba`i vie^'t ve^` mo^.t nghe^. si~ ta`i hoa VN ca? ve^` ho^.i ho.a, a^m
nha.c va` thi ca. Nhu+~ng hi`nh a?nh a^'y, mo+? ra mo^.t cuo^.c
so^'ng, ma` nghe^. thua^.t la` mo^.t ca'i nghie^.p na(.ng ne^` ddeo
dduo^?i le^n kho^ng nhu+~ng vo+'i mo^.t ngu+o+`i ma` ca? mo^.t gia
ddi`nh, mo^.t do`ng to^.c. Nhu+~ng ve^'t nha(n kha('c kho^? tre^n
khuo^n ma(.t phong tra^`n, nhu+~ng bu+o+'c ddi cho^ng che^nh tu+.a
tre^n ca^y ga^.y, nhu+~ng lo+`i no'i ta^m su+. dda(`m tha('m, ta^'t
ca?, la`m dda^.m ne't the^m cha^n dung cu?a mo^.t ngu+o+`i dda~ sa'ng
ta'c ra ba?n quo^'c ca dda~ ho+n nu+?a the^' ky?, du` co' lu'c, che^'
ddo^. a^'y muo^'n thay the^', mo+? ra nhu+~ng cuo^.c thi dde^? ti`m
kie^'m mo^.t ba?n quo^'c ca kha'c. Ma` ly' do, xem ra kha' ca' nha^n
vi` mo^.t so^' ca'c quan chi'nh quye^`n va` quan va(n nghe^. kho^ng
u+a ta'c gia? !!!
Nguye^~n Thu.y Kha, mo^.t nha` va(n kha' tha^n ca^.n vo+'i Va(n Cao,
dda~ tu+`ng chu+'ng kie^'n cu~ng nhu+ chia se? nhu+~ng kho^'n kho'
cu?a cuo^.c ddo+`i o^ng, vie^'t :
"... Ho`a bi`nh. Chi? sau khi a^'n ha`nh tru+o+`ng ca " Nhu+~ng
ngu+o+`i tre^n cu+?a bie^?n" mo^.t tho+`i ky` he^'t su+'c nghie^.t
nga~ dda~ a^.p xuo^'ng dda^`u Va(n Cao cu~ng nhu+ mo^.t do^' ddo^`ng
nghie^.p va(n nghe^. kha'c. Suo^'t ma^'y chu.c na(m, Va(n Cao pha?i
la(.ng le~ a^m tha^`m sa'ng ta.o trong ddo+'n ddau, trong ca?nh tu'ng
qua^~n. Du+o+`ng nhu+ o^ng kho^ng vie^'t ba`i ha't nu+~a ma` chuye^?n
va`o nhu+~ng tie^?u pha^?m nha.c kho^ng lo+`i nhu+ " Ha`ng du+`a xa",
" So^ng tuye^'n", " Bie^?n dde^m".o^ng da(`n lo`ng vie^'t nhu+~ng ca^u
tho+ kho^ng in, ve~ minh ho.a dde^? kie^'m chu't " tie^`n co`m" bo+?i
thu'c ba'ch cu?a ddo+`i so^'ng thu+o+`ng nha^.t. Du` ddu+o+.c nhi`n
nha^.n nhu+ la` mo^.t trong nhu+~ng ngu+o+`i la`m minh ho.a va` bi`a
sa'ch sang tro.ng Va(n cao va^~n ga('ng bo+i qua nhu+~ng nha.c phim
va` mo^.t to^? khu'c" Anh bo^. ddo^.i cu. Ho^`" cho da`n nha.c.
Nhu+ng tu'ng qua^?n va^~n luo^n luo^n ri`nh ra^.p tru+o+'c so^' pha^.n
Va(n Cao, luo^n dde do.a da^.p ta('t mo.i y' nghi~a sa'ng ta.o. DDi?nh
ddie^?m cu?a tho+`i ky` na`y la` " cuo^.c va^.n ddo^.ng sa'ng ta'c
quo^'c ca mo+'i" nha(`m thay the^' quo^'c ca.. cu~. DDa~ co' dde^'n
17 ba`i nha.c lo.t va`o vo`ng so+ kha?o, ddu+o+.c a^'n ha`nh va`
ddu+o+.c pha't thanh lie^n tu.c tre^n la`n so'ng ddie^.n. Nhu+ng
chi'nh khi a^'y,na(m 1982, sau co+n ddau da. da`y hie^?m nguy, Va(n
Cao la.i ddu+o+.c mo+`i sang DDu+'c ( Co^.ng Ho`a Da^n Chu? DDu+'c
lu'c ddo')vo+'i tu+ ca'ch la` ta'c gia? ba?n Quo^'c ca. Cu`ng trong
tho+`i gian ddo', o+? DDa.i Ho^.i Nha.c Si~ VN la^`n thu+' ba, Va(n
Cao ddu+o+.c tru'ng tro+? la.i trong Ban Cha^'p Ha`nh. Tuy nhie^n
ca?nh tu'ng qua^?n va^~n trie^`n mie^n vi` ca? hai o^ng ba` dde^`u
dda~ ve^` hu+u tu+` ma^'y na(m tru+o+'c. Quo^'c ca va^~n ddu+o+.c
ca^'t le^n trong ca'c buo^?i cha`o co+`, trong ca'c cuo^.c ddo'n
tie^'p quo^'c te^' long tro.ng, co`n ta'c gia? cu?a no' thi` va^~n
cha^.t va^.t vo+'i ddo+`i so^'ng cha^.t va^.t..."
Kho' kha(n ddo+`i so^'ng ba('t dda^`u tu+` tru+o+`ng ca "Nhu+~ng
ngu+o+`i tre^n cu+?a bie^?n " vie^'t ve^` tha`nh pho^' ca?ng Ha?i
Pho`ng ddu+o+.c in trong ta^.p tho+ chung cu?a bo^'n ngu+o+`i
ddu+o+.c nha` xua^'t ba?n Va(n Nghe^. o+? Ha` No^.i pha't ha`nh
na(m 1956: Hoa`ng Ca^`m, Va(n Cao, Tra^`n Da`n, Le^ DDa.t, ma` nga`y
ho^m nay, Thanh Tha?o dda~ cho la` mo^.t ta'c pha^?m quan tro.ng cu?a
va(n ho.c VN sau ho+n nu+?a the^' ky? bi. vu`i da^.p, tie^u hu?y tu+`
che^' ddo^..
Trong tru+o+`ng ca a^'y, co' mo^.t ddoa.n tho+ ddu+o+.c tri'ch dda(ng
trong Nha^n Va(n Giai Pha^?m Mu`a Thu ta^.p II tha'ng 10 na(m 1956"
Nhu+~ng nga`y ba'o hie^.u mu`a xua^n" co' nhu+~ng ca^u tho+ nhu+
nhu+~ng lo+`i to^' ca'o, do~ng da.c dda^`y cha^'t chi'nh lua^.n :
".. Chu'ng to^i dde^m nga`y ve't nu+o+'c no^'i dde^
tu+o+'i ngo.t la.i ruo^.ng ddo^`ng, du+.ng la.i tu+`ng tho^n xo'm
ti`m lai. nhu+~ng nu. cu+o+`i o+? mo^i ngu+o+`i so^'ng so't
Lu+?a ddo? dde^m dde^m tre^n ba~i bie^?n ba^.p bu`ng
Trong nhu+~ng nga`y kho' kha(n cho^`ng cha^'t.
Ke? thu` cu?a chu'ng ta xua^'t hie^.n
Nhu+~ng con ro^`ng dda^'t khi ddo? khi xanh
La^?n trong ha`ng ngu~
Nhu+~ng con bo'i ca'
DDa^.u tre^n nhu+~ng chie^'c gia^y buo^`m
DDang ddo mu+.c nu+o+'c.
Nhu+~ng con ba.ch tuo^.c
Bao nhie^u tay cha^n di`m che^'t mo^.t con ngu+o+`i
DDa^'t nu+o+'c ddang le^n da le^n thi.t
DDa^'t nu+o+'c co`n ddang nho? ma'u nga`y nga`y
Ta muo^'n go'i cuo^.c ddo+`i go.n ga`ng nhu+ tra'i va?i
DDa~ tha^'y loa`i sa^u na(`m tro`n trong cuo^'ng
Chu'ng muo^'n ca'c em nho? mo+'i bie^'t ddi pha?i ru.ng.
Mo`n mo?i da^`n su+'c vo+~ dda^'t khai hoang
La`m ro^~ng nhu+~ng con ngu+o+`i, lu`i da^`n nie^`m hy vo.ng.
He'o da^`n ma^`m sa'ng ta.o, ma^'t pha^?m gia' con ngu+o+`i
chu'ng no' o+? be^n ta, trong ta le'n lu't
DDa`o ro^~ng tu+`ng kho tie^`n ga.o thuo^'c men
To^i dda~ tha^'y tu+`ng ma(.t tu+`ng te^n sa^u chuo^~i
To^i se~ va.ch tu+`ng te^n tu+`ng ma(.t
Ha~y du+`ng la.i
Nhu+~ng te^n muo^'n o^m ca^y mu`a xua^n kho^ng cho mo.c
Nhu+~ng te^n muo^'n la`m ca^y to che co+'m ma^`m non
Con ddu+o+`ng ta ddi tu+. ha`o lu+.c lu+o+.ng
Con ddu+o+`ng nu+o+'c nguo^`n tha`nh so^ng tha`nh bie^?n
Con ddu+o+`ng ta ddi tu+. ha`o duy nha^'t
Con ddu+o+`ng ddi tra'i dda^'t quanh ma(.t tro+`i..."
Nhu+~ng ca^u tho+ a^'y, co' pha?i xua^'t pha't tu+` mo^.t ta^m ca?m
xu'c ddo^.ng tru+o+'c nhu+~ng bie^'n co^' cu?a que^ hu+o+ng? Ta^m ca?m
a^'y, ba`ng ba.c trong ba`i vie^'t " Ma^'y y' nghi~ ve^` tho+"in tre^n
ta.p chi' Va(n Nghe^. mo^.t na(m sau:
".. ngu+o+`i la`m tho+ pha?i ddi ti`m nhu+~ng tu+ tu+o+?ng ca?m xu'c
va` ca?m gia'c tre^n kia trong thu+.c te^' o+? nhu+~ng con ngu+o+`i
ddang ha`ng nga`y tu'i bu.i xa^y du+.ng. Ca`ng to+'i ga^`n ca'i cuo^.c
so^'ng dda^`y ma^u thua^~n dda^'u tranh la` ca`ng nhu+ ddi ga^`n la.i
mo^.t kho thuo^'c no^?. Co' ngu+o+`i dao ddo^.ng va` so+. ha~i quay
lu+ng la.i. Co' ngu+o+`i vu.ng ve^` ma` la`m no^?. Nhu+ng cu~ng co'
ngu+o+`i can dda?m bie^'t la`m no^? dde^? mo+? ddu+o+`ng.
Ho^m nay con ddu+o+`ng lo+'n nha^'t cu?a chu'ng ta la` mo+? cho ta^'t
ca? nhu+~ng gia^'c mo+, nhu+~ng kha't vo.ng tu+. do pha't trie^?n bay
ddi xe ma^.t ve^` o^?. Mo+? cho nhu+~ng gia^'c mo+, nhu+~ng kha't
vo.ng tu+. do pha't trie^?n bao nhie^u la` ta^.p trung ta^'t ca?
gia^'c mo+ va` kha't vo.ng cu?a con ngu+o+`i la`m tha`nh mu~i nho.n
ke'o le^ ddi phi'a sau ca'i thu+.c te^' cha^.m cha.p..".
Thuo^'c no^? dda~ cha'y va` bu`ng le^n, nhu+ng, thay vi` dde^? mo+?
ddu+o+`ng cho mo^.t va^.n ho^.i to^'t cho dda^'t nu+o+'c la.i la`
la`m nghe~n lo^'i cho nha` tho+. Va`, ta^m tra.ng tha^'t ba.i a^'y
bie^?u lo^. ro~ trong ba`i tho+ "Co' lu'c "
"Co' lu'c
mo^.t mi`nh mo^.t dao giu+~a ru+`ng dde^m kho^ng so+. ho^?
co' lu'c
ban nga`y nghe la' ru.ng sao hoa?ng ho^'t
co' lu'c
nu+o+'c ma('t kho^ng the^? cha?y ra ngoa`i ddu+o+.c"
Nhu+~ng loa`i ro^`ng dda^'t ddo^?i thay ma`u da, nhu+~ng con bo'i ca'
ri`nh mo`, nhu+~ng tay ba.ch tuo^.c nho+'t nhu'a, ... da^~y dda^`y
trong che^' ddo^. va` la` nhu+~ng ke? ca^`m quye^`n tu+. tung tu+.
ta'c ngu+. tri. tre^n dda^`u tre^n co^? nha^n da^n. Thi si~, va^.t
va~ vo+'i kho^'n kho', im li`m trong no^~i ddau, thoi tho'p trong suy
tu+o+?ng. Nhu+ng, va^~n co`n hy vo.ng. va^~n co`n chu't mo+ u+o+'c,
bo+?i vi` :
"anh co' tha^'y kho^ng
cho^~ na`o cu~ng co' tie^'ng
chu+a no'i le^n"
Phu`ng Qua'n cu~ng vie^'t ve^` ca'i ta^m tra.ng na~o ne^` cu?a mo^.t
ngu+o+`i dda^`y hu`ng khi' ma` bie^'n tha`nh mo^.t ngu+o+`i du+?ng
du+ng ca^m la(.ng nuo^'t he^'t nhu+~ng nho.c nha(`n ma` kho^ng tra'nh
ddu+o+.c tie^'ng re^n :
"... ca? tie^?u ddo^.i to^i chi? co`n ma('t vo+'i ra(ng
nhu+ mo^.t ddo^`ng ca chu'ng to^i le^n co+n so^'t re't
le^n co+n so^'t re't chu'a tro+`i cu~ng pha?i re^n!
Nhu+ng chu'ng to^i kho^ng re^n
Chu'ng to^i ha't
Bao chie^'n si~ anh hu`ng
Co' mo^.t ddie^`u anh kho^ng bao gio+` ngo+` ddu+o+.c
Chu'ng to^i dda~ ca`i bie^n khu'c qua^n ha`nh ba~o ta'p cu?a anh
Tha`nh nha.c kho^ng lo+`i
Tha`nh mo^.t ddie^.u re^n.."
Pha?i ro^`i, ca'i du~ng khi' chie^'n tru+o+`ng co' giu'p gi` trong
cuo^.c so^'ng co+ cu+.c nheo nho'c. Chie^'n dda^'u vo+'i ca'i ddo'i,
ca'i thie^'u kho^ng pha?i cho rie^ng mi`nh ma` ca? mo^.t gia ddi`nh
sao kho' nho.c dde^'n the^'. Va`, dde^? ddo^?i la^'y a'o co+m, la`
nhu+~ng nha.c kho^ng lo+`i, nhu+~ng tranh vo^ ngo^n, nhu+~ng bi`a
sa'ch kho^ng no'i,.. Nhu+~ng che^' ddo^. chuye^n chi'nh dda~ co'
phu+o+ng ca'ch kie^'n hie^.u nha^'t dde^? ba('t nha^n da^n tua^n
phu.c. Nhu+, o+? mie^`n Ba('c, nhu+~ng Tra^`n DDu+'c Tha?o, Nguye^~n
Ma.nh Tu+o+`ng,.. tri' thu+'c sa^u sa('c, Nguye^~n Tua^n ngang nga.nh
la~ng ma.n, Quang Du~ng ha`o sa?ng ngo^ng nghe^nh,.., pha?i to^'i
ma(.t vo+'i ddo+`i thu+o+`ng va` mai mo^.t ddi nhu+~ng so+? dda('c
cu?a mi`nh ma` che^' ddo^. cho ra('ng co' nga`y se~ tha`nh ddo^.ng
lu+.c dde^? trie^.t hu?y su+. tho^'ng tri. cu?a ho....
Hai mu+o+i na(m, Va(n Cao kho^ng la`m tho+. Nhu+ng, tho+ la.i la`
nhu+~ng trang nha^.t ky', vie^'t trong cuo^'n so^? tay chi chi't
chu+~, hay nhu+~ng ma?nh gia^'y vun, nhu+~ng bao thuo^'c bo? ddi.
Tho+, la` nhu+~ng pha^n tu+? ma'u cu?a cuo^.c so^'ng. Tho+ la` ca'i
nhi`n, ca'i nghe, ca'i tho+?, ca'i kho'c, dde^? ne'n va`o tha(?m sa^u,
dde^? ghi la.i va` pha'c tha?o chi'nh ca'i hi`nh cu?a mi`nh, ca'i
bo'ng cu?a mi`nh trong mo^.t tho+`i dda.i ma` su+. nghi ky. va` ri`nh
mo` la^~n nhau tro+? tha`nh quen thuo^.c bi`nh thu+o+`ng.
Sau khi ddo^?i mo+'i, co' su+. no+'i tay "co+?i tro'i", ta^.p tho+ La'
cu?a Va(n Cao ddu+o+.c xua^'t ba?n. Ta^.p tho+ mo?ng, tri`nh ba`y so+
sa`i, in gia^'y xa^'u. Tuy va^.y, cu~ng la` mo^.t vu+`a y' mie^~n
cu+o+~ng. Nguye^~n Tro.ng Ta.o, nha` va(n" bie^n ta^.p"La' vie^'t :
"... Nhu+~ng ba`i tho+ chi chi't trong nhu+~ng cuo^'n so^? tay nho?
xi'u u'a ma`u tho+`i gian va`ng vo.t. Nhu+~ng ba`i tho+ vie^'t tre^n
vo? bao thuo^'c la' nha(.t ddu+o+.c trong qu'an ru+o+.u. Co' ba`i tho+
ddu+o+.c ghi la.i kho^ng pha?i ne't chu+~ cu?a o^ng ma` la` chu+~ cu?a
vo+. o^ng, ba` so+. o^ng que^n ddi ma^'t ne^n ba` ba('t o^ng ddo.c
dde^? ba` che'p la.i. Na(m 1987, Nguye^~n Thu.y Kha dda~ la^`n mo`
che'p la.i nhu+~ng ba`i tho+ trong ca(.p ba?n tha?o nho`e mo+` a^'y
cu?a o^ng ro^`i ddu+a cho to^i ddo.c. Giu+~a qua' nhie^`u ba^'t
btra('c cu?a cuo^.c ddo+`i, tie^'ng tho+ Va(n Cao cha(?ng bao gio+`
ddo^?i gio.ng.Chu+~ nghi~a cu?a o^ng nhu+ ddu+o+.c vie^'t ra tu+`
ngo`i bu't kim cu+o+ng chu+' kho^ng pha?i la` bu't lo^ng bu't sa('t.
Va` khi tie^'n ha`nh cho.n ba?n tha?o ta^.p tho+ La', Va(n Cao ra^'t
vui lo`ng u?y tha'c cho Nguye^~n Thu.y Kha, Thanh Tha?o va` to^i
tuye^?n cho.n ha^`u nhu+ o^ng hoa`n toa`n ye^n ta^m ve^` vie^.c ddo'.
O^ng no'i:" Ba tha(`ng ma`y ba?o ddu+o+.c la` ddu+o+.c".
Ta^.p tho+ La' cu?a o^ng ddu+o+.c in ra kho^ng ddu'ng nhu+ chu'ng
to^i dda~ cho.n du+o+'i su+. u?y tha'c cu?a o^ng, 5 ba`i tho+ o^ng
ta^m dda('c bi. bo? ra, va` thay va`o ma^'y ba`i tho+ o^ng in ba'o
tho+`i kha'ng chie^'n chi'n na(m.Tuy kho^ng ddu+o+.c ha`i lo`ng la('m,
nhu+ng o^ng cu~ng mi?m cu+o+`i sau 30 na(m tro+? la.i thi dda`n. Oa^ng
tie^'p tu.c vie^'t nhu+~ng ba`i tho+ mo+'i. Va^~n la` Va(n Cao tu+o+i
ro`ng kho^ng tuo^?i ..."
La' la` mo^.t ta^.p tho+ go^`m 28 ba`i. Trong ddo' co' kho^ng gian
cu?a Ha` No^.i, Ha?i Pho`ng, Qui Nho+n,.., co' tho+`i gian nhu+~ng
nga`y ra^'t dda(.c bie^.t cu?a dda^'t nu+o+'c lu'c che^' ddo^. CS
vu+`a tie^'p thu dde^'n khi da(`ng da(.c cuo^.c chie^'n tranh ddau
xo't. O+u^ ddo', cu~ng co' ti`nh ye^u, vo+'i dda^'t nu+o+'c ruo^.ng
ddo^`ng, vo+'i pho^' thi. quen tha^n, co' nhu+~ng gia^'c mo+ va` co'
nhu+~ng hie^.n thu+.c ddo+`i thu+o+`ng nho'i buo^'t. O+? ddo', a^m
nha.c va` ho^.i tu. va`o, dde^? nhu+~ng no^'t nha.c tra^`m dde^'n
mu+'c tha`nh vo^ thanh, dde^? nhu+~ng nha't co. ma?nh va` tinh te^'
dde^'n tha`nh kho^ng da'ng. Tho+ la` ke^'t tinh cu?a nhu+~ng no^~i
nie^`m, la` men ru+o+.u tra('ng " cuo^'c lu?i" len sa^u va`o do`ng
ma'u, la` la` nhu+~ng ta^n toan tu?i cu+.c ne'n sa^u va`o trong ta^m
du` va^~n co`n thoi tho'p va`i tia hy vo.ng.
Tho+ la` " Gia^'c Mo+", gia^'c mo+ cu?a nhu+~ng vi` sao tuy lung linh
nhu+ng bie^.t tha(?m hay hie^.n thu+.c nhu+ nhu+~ng ma'i nha` cu?a
co+n ngu? me^.t mo?i :
"du+o+'i ma'i nha`
mo^.t ngu+o+`i ddang ngu?
vo+'i gia^'c mo+ cu?a nhu+~ng vi` sao
nhu+~ng vi` sao ddang ke^? truye^.n
gia^'c mo+ cu?a ma'i nha`
gia^'c mo+ cu?a mo^.t ngu+o+`i ddang ngu?"
Tho+ la` Ha?i Pho`ng, cu?a tru+o+`ng ca " Nhu+~ng ngu+o+`i tre^n cu+?a
bie?n", la` no^~i ti`nh tu+. que^ hu+o+ng ho`a vo+'i no^~i ddau tho+`i
the^' :
".. To^i hay ngu? tre^n ca^`u su+o+ng
nu+?a dde^m thu+'c gia^'c
tha^'y mi`nh bay cu`ng tinh tu'
nga`y dde^'n lo`ng to^i xe^'p ca'nh
sao chim bay bu+o+'m la.i bay le^n
Ta^'t ca? ti`nh ye^u kha't khao hy vo.ng
Bo^'c le^n trong lo`ng
Ro+i xuo^'ng nhu+~ng gio.t nu+o+'c ma('t
Co' tuo^?i thanh nie^n
Nhu+ ca^y mu`a xua^n mo+'i mo.c
Bi. tu+o+'c da^`n vo? non
Ma^'t chim ma^'t bu+o+'m ma^'t cha^n tro+`i.
Lo`ng kho^ng bie^'t nghi~ ddie^`u gi`
Nhu+ con so+n ca bi. ba^~y.
Tha^'y ma('t lu+o+'i na`o sa'ng cu~ng nha'y.."
Tho+ la` Quy Nho+n, la` :
"Tu+` tro+`i xanh
ro+i
va`i gio.t Tha'p Cha`m
quanh Quy Nho+n
to^i nhu+ ddu+'a nho? ye^u huye^`n thoa.i.."
Nhu+ mo^.t bu+'c tranh ti~nh va^.t, gio.t Tha'p Cha`m ro+i tre^n
tro+`i xanh, trong ca'i " ti~nh"cu?a la(.ng le~ la.i chu+'a ddu+.ng
ca'i " ddo^.ng " ghe^ go+'m cu?a no^.i ta^m. Va`, tu+` " gio.t "
Tha'p Cha`m a^'y, mo+? ra bie^'t bao huye^`n thoa.i...
Tho+, co`n la` Ha` No^.i cu?a " Chie^'c xe xa'c qua phu+o+`ng da.
la.c", cu?a nhu+~ng bu+'c tranh " pho^' Pha'i" vo+'i nhu+~ng hi`nh
a?nh va` gam ma`u tu+o+.ng hi`nh ba(`ng ngo^n ngu+~ thi ca. Tho+ co`n
la` Hue^' cu?a " Mo^.t dde^m dda`n la.nh tre^n so^ng Hue^' ". Va`
tho+, co`n la` Kinh Ba('c vo+'i lo+`i nha('n
" ho+~i ngu+o+`i cu+o+~i ngu+.a ve^` Kinh Ba('c
To^i gu+?i thu+ ddu+a ho^. me. gia`
Co^' the't song lo+`i to^i ye^'u qua'
Ngu+.a dde^`u cha^n cha.y, nha.c ca`ng xa.."
Tho+ Va(n Cao, la` que^ hu+o+ng, la` nhu+~ng no^'t nha.c va` ne't
ve~ chen nhau dde^? pha'c ho.a trung thu+.c va` so^'ng ddo^.ng ta^m
ca?m cu?a ca? mo^.t tho+`i. Trong a'nh ne^'n cu?a hoa`i nho+', trong
rung ddo^.ng cu?a tie^`m thu+'c, tho+ cha('t lo.c tha'ng nga`y trong
ddau ddo+'n nha^n sinh dde^? tu+o+.ng hi`nh no^~i kha('c khoa?i cu?a
bu+'c tu+o+.ng phu` ddie^u ta.c trong nhu+~ng co+n me^ dda('m cu?a
la~ng ma.n mo+ mo^.ng. Tho+ Va(n Cao la` tho+, la` tinh tuye^`n cu?a
no^~i hoang so+, cu?a Tho+ vie^'t hoa, cu?a nhu+~ng do`ng chu+~ cho+?
chuye^n ca? mo^.t vu`ng tro+`i bie^?n. Tho+ la` ...
Vie^'t ve^` Va(n Cao, muo^'n dda^`y ddu? pha?i dda^`y mo^.t ta^.p
sa'ch. Nguye^n Va(n Cao nha.c si~, vo+'i bao nhie^u ba?n nha.c, tu+`
qua^n ha`nh ca dde^'n ti`nh ca, tu+` nha.c que^ hu+o+ng dde^'n tu.ng
ca li.ch su+?, tu+` ba?n quo^'c ca dde^'n tru+o+`ng ca " So^ng Lo^ ",
bao nhie^u dde^` ta`i, ba^'y nhie^u y' tu+o+?ng, ba^'y nhie^u chu+~
nghi~a... Ro^`i cuo^.c ddo+`i o^ng, tra?i da`i theo nhu+~ng tha'ng
na(m bie^'n ddo^.ng, tu+` vai tro` cu?a mo^.t ngu+o+`i a'm sa't hoa.t
ddo^.ng no^.i tha`nh, ro^`i tham gia Nha^n va(n Giai Pha^?m, vie^'t
quo^'c ca, dde^'n nhu+~ng ca?nh kho^'n kho' cu`ng tu'ng trong ca'i
bo'p nghe.t tu+` sinh ke^' dde^'n tu+ tu+o+?ng cu?a che^' ddo^.
chuye^n chi'nh ddu+o+ng tho+`i.
Nhu+~ng dde^` ta`i a^'y, qua? la` me^nh mo^ng bie^'t bao. La`m sao
chuye^n cho+? cho he^'t trong mo^.t va`i ba`i.
To^i la` mo^.t ngu+o+`i ye^u tho+. Ne^n trong di.p ky? nie^.m nga`y
ma^'t cu?a o^ng, 10 tha'ng 7 na(m 1995, vie^'t mo^.t ddo^i do`ng ma.o
muo^.i ve^` tho+ cu?a mo^.t ngu+o+`i nghe^. si~ lo+'n, hoa`ng dde^'
cu?a nhie^`u vu+o+ng trie^`u nghe^. thua^.t nhu+ tho+ -nha.c  ho.a.
Du` to^i lo+'n le^n o+? mie^`n Nam, nhu+ng kho^ng vi` the^' ma` tha^'y
xa la. vo+'i mo^.t cha^n dung cu?a mo^.t Va(n Cao trong tri'
tu+o+?ng. Ca'i ddi.a chi? 108 pho^' Ye^'t Kie^u co' le~ quen thuo^.c
la('m. Nhu+~ng ma'i nha` phu? re^u, khuo^n cu+?a so^? nhi`n ra mo^.t
ma?nh tro+`i, do^'c ca^`u thang co^? lo^~, bo+` tu+o+`ng loang vo^i..
ta^'t ca?, co' le~ sa'ng le^n trong a'nh na('ng cu?a mie^`n dda^'t ky?
nie^.m cu?a mo^.t hoa`ng ho^n tu+o+?ng nho+' ...

Mo^~i tua^`n mo^.t ba`i Tho+
10 /7/2006. 11 na(m ky? nie^.m nga`y ma^'t cu?a Va(n Cao, mo^.t vo'c
da'ng lo+'n cu?a va(n ho.c nghe^. thua^.t VN. Ba`i tho+ du+o+'i dda^y
la` mo^.t ne'n nhang tu+o+?ng nie^.m dde^'n ngu+o+`i dda~ khua^'t.
Tu+` nhu+~ng hi`nh a?nh va` ngo^n ngu+~ cu?a Va(n Cao trong ta^.p tho+
"La'", Nguye^~n Ma.nh Trinh dda(.t ra nhu+~ng ca^u ho?i go+.i dde^'n
nhu+~ng suy tu+ a^?n ma^.t tu+` do`ng tho+, cha?y suo^'t ma^'y chu.c
na(m, a^m tha^`m, trong no^~i nie^`m ha('t hiu cu?a mo^.t tho+`i the^'
dda^`y do^ng ba~o...

"La' " va`, Va(n Cao
"dda^'t na`y mo.c le^n tu+` nu+o+'c ma('t"
tho+ quay cuo^`ng nho'i buo^'t trong dda^`u
ma?nh tro+`i chim ye^'n bay to^'i ma(.t
ma'u ro`ng ro`ng ma'u cha?y ve^` sa^u?
Sao cu+?a ddo'ng, cu+?a ddo'ng, dda~ ddo'ng
Tu+` chi'n gio+` ta^m thu+'c chu'ng ta
Na^'m mo.c go^~ mu.c nhu+~ng ma?ng so^'ng
Bao gio+` nghe he^'t ba?n ti`nh ca?
Vui la`n da ho^`ng ho^`ng sa('c ma'u
Gio+ tay cao vo+'i ta^.n ma(.t tro+`i
DDe^m tha^n pha^.n u ua^'t ddie^.u sa'o
DDo^'t nghi`n kinh chu+a sa'ng y' ddo+`i
Sao Ha?i Pho`ng nhu+~ng ngo^i sao bie^?n?
Thuye^`n la' tre bu?a lu+o+'i tru`ng kho+i
Ngu+o+`i thu?y thu? gia` o^m ky? nie^.m
Bo+i ve^` dda^u chu+a ta^.n cuo^'i tro+`i
Na(m tha'ng cu~ nga`y dde^m ro? ma'u
Ho. ddi dda^u di~ va~ng o+? dda^u
Co`i ta`u the't vo+~ o`a be^'n dda^.u
Re't ta^.n ddo^ng ha.t le^. ba.c ma`u
Sao ma('t ri`nh mo` con bo'i ca'
DDo mu+.c nu+o+'c tre^n nhu+~ng da^y buo^`m
Con ro^`ng dda^'t ke? thu` gian tra'
Loa`i sa^u bo` cuo^'ng va?i ruo^~ng mo`n
Ngo.n so'ng bu?a ca't kho^ su?i bo.t
kha't thu?y trie^`u lo`ng bie^?n cu+?a so^ng
Lo+. ta^'m lo`ng ma(.n ngo.t ddo^.t ngo^.t
Tho+ na^?y ma^`m tre^n ta?ng re^u rong
Sao tie^'ng mu+a trong tra(ng nho? gio.t
Gi'a^c ngu? cha^.p cho+`n la.c be^'n sang
Ca^`u ma^y ba('c hai bo+` ba^'t cho+.t
Bo^ng no~n gia(ng su+o+ng tra('ng dde^m nga`n
Na(`m qua'n tro. mo+ ve^` Kinh Ba('c
Ba.n be` co`n giu+~ la.i ba`i tho+
Chie^`u gio+? o^'m chie^'u giu+o+`ng hiu ha('t
gu+?i thinh kho^ng go'c to^'i hu+~ng ho+`.
Sao tie^'ng so?i a^m lo`ng gie^'ng ca.n?
hong tho+`i gian chie^'c la' ddu? kho^?
Qua ke~ tay pha^.n so^' ta?n ma.n
ddo^i ma('t em dda'y nu+o+'c mi.t mo+`
bie^?n tha(?m xa phi lao va^~y go.i
y' lao xao thu`y du+o+ng ru' sa^u
trang gia^'y lu+?ng pha'c ho.a tay vo+'i
ma^'y chu.c na(m do`ng da~ no^~i ddau
sao to^i ddu+'ng be^n ca^`u bie^n gio+'i?
Ngo^n ngu+~ na`o ta^m thu+'c chi`m sa^u
Ngu+o+`i thi si~ hai tay bi. tro'i
A^?n ngu+~ na`o chua cha't no^~i ddau
So'ng bu?a bu?a dde^m dde^m ma~i ma~i
Nu+o+'c ngo.t lo+. so^ng bie^?n co' dda^`y?
tho+ - co' pha?i bu+o+'c cha^n tro+? la.i
Va`o me^ cung bo'ng to^'i dda^`y vai.



.