Einstein

hh--h^
j--g^
jj--j^
q--c^
w--u`
x--s^
y--j


LA VIVO DE EINSTEIN

REVOLUCIISTO DE LA SCIENCO

La 14a de Marto estis la datreveno de grande homo. Ye tiu qi tago, en
la yaro 1879, naskijis Albert Einstein. Li edukijis en Muenchen kay en
Aarau. En frua yuneco evidentijis lia genio pri matematiko. Lia onklo
tre simple klarijis al li pri algebro: kay la eta knabo sen la helpo,
solvis tutan libron de algebray problemoy. Li eniris la universitaton
de Zuerich, kay deziris fariji instruisto. Sed fakte, en 1902, li
farijis teknika fakulo en la svisa patenteyo.

En 1903 li edzijis al slava frawlino: sed poste oni nuligis tiun
geedzijon, kay en 1916 li reedzijis, al sia kuzino Else. Unu filino
naskijis al ili.

La yunulo kiu revoluciigis la sciencan mondon

Dum sia libera tempo li konstante studis la misteron de la universo,
kay doktorijis qe la universitato de Zuerich.. Fine, en la memorinda
yaro 1905, li verkis plurayn gravegayn artikoloyn. La qefa el ili estis
tiel originala, ke eq granday sciencistoy ne povis kompreni jin. Nur en
1915 li kompletigis sian 'Jeneralan Teorion pri Relativeco.'

La grandeco de tiu teorio konistas en tio: ke ji radikale xanjis niayn
konceptoyn pri la lejoy de la universo. Ni trovas, ke la principoy de
Newton kay de Ewklid estas nur oportunajjoy, kay ne reprezentas la
realan verecon! Ni devas, do, kvazaw rekomenci de la komenco: kay longa
laborado estas ankoraw necesa por plene esplori qiuyn eblecoyn de tia
grandioza teorio.

Germanuyo forpelis sian grandan filon

De 1914 jis 1933 Einstein laboris es sia patrolando Gernanuyo. La
registaro de Hitler atakis lin qar li estis Yudo; do en 1933 li lasis
Germanuyon kay elmigris, unue al Svislando, poste al Usono. Li lojis en
Princeton, kie li mortis ye la 18a de Aprilo, 1955.

Einstein: humilia, simpla homo

Krom sciencisto, Einstein estis ankaw bona muzikisto, per piano kay
violono, Li havis, cetere, profundian religian senton. Persone, li
estis homo simpla kay humilia, de granda bonkoreco. Qiuy homoy ne nur
respektis, sed amis lin. Li diris, ke se li povus revivi sian vivon, li
preferus esti simpla laboristo, ekzemple plumbisto. Politike, li estis
socialisto kay pacifisto., kiu abomenis militon. Dum la lastay yaroy li
malgayijis, qar li timis, ke liay propray eltrovoy kondukis al
situacio, en kiu la homoy povas detrui sin per atombomboy. Jjurnalisto
iam demandis al Einstein: 'Qu vi povas antawdiri, kiayn armiloyn oni
uzos en tria mondmilito?' Li respondis: 'Ne; sed mi ya povas antawdiri,
kiayn armiloyn oni uzus en kvara mondmilito-rokoyn kay bastonoyn!'

.